Als je kind verslaafd is, help je het meest door rustig te blijven, contact te houden en het gesprek aan te gaan op een moment dat je kind nuchter is. Stop met dingen die het gebruik makkelijker maken, zoals geld geven of smoesjes ophouden. Zoek ook hulp voor jezelf: een adviesgesprek, een training voor naasten zoals CRAFT of een interventie kan je kind dichter bij behandeling brengen, ook als het nu nog geen hulp wil.
Misschien heb je een zakje gevonden. Misschien ruik je het al maanden, of zie je dat je kind steeds verder wegzakt. Misschien is je kind al volwassen en hoor je alleen nog van hem als hij geld nodig heeft. Hoe het ook begonnen is: je bent hier omdat je je zorgen maakt. Dat is geen overdrijving. Dat is ouderschap.
Wij zijn Ilja Reiman en Geert Jan Brugman. We waren allebei jarenlang verslaafd en we weten hoe het is aan de andere kant van de keukentafel. We zijn geen artsen en geen kliniek. Wel kennen we de leugens, de schaamte en de beloftes die steeds weer gebroken worden. En we weten wat ouders wél kunnen doen.
Mijn kind is verslaafd: wat moet ik nu doen?
Als je kind verslaafd is, begin je met vijf dingen: rustig blijven, het gesprek aangaan, stoppen met wat het gebruik makkelijker maakt, je eigen grenzen bepalen en hulp zoeken, ook voor jezelf. Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Eén stap vandaag is genoeg.
- Wacht met reageren tot je rustig bent. Een gesprek midden in de nacht, na een vondst of na een ruzie, loopt bijna altijd vast.
- Praat op een nuchter moment. Vertel wat je ziet en wat dat met je doet. "Ik zie dat je bijna niet meer naar school gaat en ik maak me zorgen" werkt beter dan "Jij zit aan de drugs".
- Stop met redden. Geen geld dat naar gebruik kan gaan, geen smoesjes meer ophouden tegenover school, werk of familie. Laat de gevolgen van het gebruik bij je kind.
- Bepaal je grenzen en houd je eraan. Liever één grens die je volhoudt dan vijf dreigementen die je niet waarmaakt.
- Zoek hulp. Voor je kind, maar ook voor jezelf. Ouders die zelf steun krijgen, houden het langer vol en reageren rustiger.
Is er acuut gevaar? Bel 112 bij bewusteloosheid, ademhalingsproblemen, een overdosis of geweld. Praat je kind over de dood of zelfdoding, of maak je je daar zorgen over: bel 113 of gratis 0800-0113, dag en nacht. Laat je kind ook nooit zomaar stoppen met veel alcohol, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen (benzodiazepinen): abrupt stoppen kan gevaarlijk zijn. Schakel altijd een arts in.
Is het experimenteren of een verslaving?
Het verschil zit niet in één keer gebruiken, maar in de gevolgen. Veel jongeren proberen alcohol of drugs een keer uit. Het wordt zorgelijk als het gebruik vaker wordt, als je kind er dingen voor laat schieten en als het niet meer lukt om te minderen.
Jellinek beschrijft het als een glijdende schaal:
| Fase | Wat je kunt zien |
|---|---|
| Experimenteren | Af en toe gebruik, vaak in een groep of op een feest. Verder weinig verandering. |
| Gewoontegebruik | Vaker gebruiken, nieuwe vrienden die ook gebruiken, minder interesse in school, sport of hobby's, vaker om geld vragen, prikkelbaar en geheimzinnig. |
| Probleemgebruik | Zich terugtrekken, schoolverzuim of uitval, geld of spullen die verdwijnen, liegen, afvallen, sterke stemmingswisselingen, contact met politie, zichzelf verwaarlozen. |
Let op: veel van deze signalen kunnen ook iets anders betekenen, zoals somberheid, pesten of liefdesverdriet. Verdenk je kind dus niet meteen, maar ga het gesprek aan. Op de pagina over signalen van drugsgebruik bij je kind vind je een overzicht per middel.
Wil je je situatie wat scherper zien? Doe de test voor ouders en naasten.
Is het mijn schuld dat mijn kind verslaafd is?
Nee. Verslaving heeft veel oorzaken: aanleg, karakter, vrienden, wat iemand heeft meegemaakt, psychische klachten en simpelweg de werking van het middel zelf. Ook kinderen uit warme, stabiele gezinnen raken verslaafd. Schuldgevoel is begrijpelijk, maar het helpt jou en je kind niet verder.
Geert ziet het vaak bij ouders die hij spreekt. Zijn eigen ouders deden alles voor hem, en toch ging hij een kant op die niemand had verwacht.
"Ik vind het dan ook vaak lastig als ouders zichzelf zien als een "slechte ouder" omdat hun kind verslaafd is." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
Wat je wel kunt doen: kijken naar wat er nu in jullie huis gebeurt. Soms houden ouders zonder het te willen het gebruik in stand, bijvoorbeeld door steeds schulden af te lossen of door uit angst geen nee te zeggen. Dat is geen schuld, dat is liefde die verkeerd uitpakt. En het goede nieuws: dat kun je veranderen.
Hoe praat je met je kind over drugs of drank?
Een goed gesprek begint met luisteren, niet met een preek. Kies een rustig moment waarop je kind nuchter is, spreek vanuit jezelf ("ik maak me zorgen") en stel open vragen. Verwacht niet dat één gesprek alles oplost. Het is een reeks gesprekken.
Wat helpt:
- Benoem wat je ziet, niet wat je denkt. "Je bent de laatste weken drie keer niet thuisgekomen" is een feit. "Je bent een junk" is een oordeel waar je kind zich tegen gaat verzetten.
- Vraag naar zijn of haar kant. Wat levert het gebruik op? Ontspanning, erbij horen, minder angst? Als je dat begrijpt, begrijp je ook wat je kind nodig heeft om te stoppen.
- Verwacht ontkenning. Bijna iedereen ontkent in het begin. Dat betekent niet dat je woorden niet aankomen.
- Sluit af met een open deur. "Ik ben er als je wilt praten" is genoeg.
Dat woorden aankomen, weet Geert uit eigen ervaring. Het keerpunt in zijn verslaving was het moment dat zijn dochter zei dat ze wist dat hij gebruikte. Lees meer in zijn verhaal.
Gebruikt je kind nog maar kort of is het nog jong? Lees dan mijn kind gebruikt drugs: wat moet ik doen?
Wat kun je beter niet doen als je kind verslaafd is?
Sommige reacties zijn heel menselijk, maar maken het erger. De belangrijkste: dreigen zonder door te zetten, geld geven, het probleem verbergen voor de rest van de familie en je hele leven om het gebruik heen bouwen.
- Geen geld zonder controle. Betaal liever direct de huur, de telefoon of de boodschappen dan dat je contant geld geeft.
- Geen gevolgen wegpoetsen. Bel niet namens je kind af bij school of werk en los niet ongevraagd schulden af. Zo voelt je kind de gevolgen niet.
- Geen gesprekken als je kind onder invloed is. Die eindigen in ruzie en worden de volgende dag vergeten.
- Niet alles alleen dragen. Schaamte zorgt ervoor dat veel ouders er met niemand over praten. Juist dat maakt je kwetsbaar.
- Je eigen leven niet opgeven. Je andere kinderen, je partner en je gezondheid hebben jou ook nodig.
Ook uit huis zetten is een zware stap die je goed moet voorbereiden. Daarover lees je meer op de pagina verslaafd kind uit huis zetten.
"Laat
Kun je je kind dwingen om hulp te zoeken?
Meestal niet, en zeker niet zodra je kind 16 is. Wel kun je de kans flink vergroten dat je kind zelf voor hulp kiest. Ouders hebben meer invloed dan ze denken, alleen werkt die invloed via motiveren en grenzen, niet via dwang.
Wat de wet zegt, in het kort:
- Jonger dan 12 jaar: jij beslist als ouder over de behandeling.
- 12 tot 16 jaar: je kind én jij moeten toestemming geven. Jullie krijgen allebei informatie.
- 16 jaar en ouder: je kind beslist zelf over behandeling. Een behandelaar mag jou alleen informatie geven als je kind dat goed vindt. Je mag wel altijd zelf je zorgen delen met de behandelaar.
- Gedwongen zorg: via de Wet verplichte ggz kan een rechter verplichte zorg opleggen, of de burgemeester bij acuut gevaar een crisismaatregel. Dat kan alleen bij ernstig gevaar voor je kind of anderen. Een verslaving alleen is in de praktijk vaak niet genoeg.
Wat in de praktijk wel werkt:
- CRAFT. Een training voor naasten waarin je leert communiceren zonder ruzie, gedrag zonder gebruik te belonen en je kind op het juiste moment uit te nodigen voor hulp. Volgens het Trimbos-instituut laat internationaal onderzoek zien dat na CRAFT ongeveer twee derde van de gebruikers in behandeling gaat.
- Een interventie. Samen met familie en een interventiespecialist ga je in gesprek met je kind, met een concreet behandelplan klaar. Ilja Reiman doet dit aan huis, door heel Nederland. Lees hoe een interventie werkt.
Meer hierover vind je op de pagina mijn kind wil geen hulp.
En als je kind al volwassen is?
Dan verandert je rol van beslissen naar beïnvloeden. Je kind bepaalt zelf of het hulp zoekt, maar jij bepaalt wat er in jouw huis gebeurt, of en hoe je financieel helpt en hoe je reageert. Dat is meer invloed dan het voelt.
Veel ouders van volwassen kinderen merken dat ze in de loop der jaren steeds meer zijn gaan opvangen: de huur, een boete, een auto die gerepareerd moest worden. Elke keer leek het een uitzondering. Bij elkaar opgeteld maakt het het gebruik makkelijker. Een eerste stap kan zijn om op een rij te zetten wat je allemaal doet, en daarna samen met je partner te bepalen wat je blijft doen en wat niet. Lees verder op mijn volwassen kind is verslaafd.
Welke hulp is er voor je kind?
Er is veel hulp, van een gesprek bij de huisarts tot een opname in een kliniek. Welke stap past, hangt af van de leeftijd van je kind, het middel, hoe lang het al speelt en of er ook psychische klachten zijn.
- De huisarts is vaak de eerste stap. Die kan doorverwijzen en, bij alcohol of kalmeringsmiddelen, helpen met veilig afbouwen.
- Onder de 18 valt verslavingszorg onder de Jeugdwet. De gemeente regelt en betaalt het, meestal na een verwijzing van de huisarts of het wijkteam.
- Vanaf 18 jaar valt verslavingszorg in Nederland meestal onder de basisverzekering. Je hebt een verwijsbrief van de huisarts nodig. Er kunnen wachttijden zijn.
- Ambulante hulp (gesprekken, zonder opname) past als je kind nog redelijk functioneert.
- Een opname in een afkickkliniek past als het thuis niet meer lukt, bij zwaar gebruik of als er een medische detox nodig is.
- Een kliniek in het buitenland, bijvoorbeeld in Zuid-Afrika of Portugal, kiezen mensen om even helemaal uit de eigen omgeving te zijn. Dat kost meestal tussen de €10.000 en €20.000 en wordt meestal niet vergoed. Meer over kosten en vergoeding.
Wij denken met je mee over welke behandeling bij jouw kind past, in Nederland of in het buitenland, en blijven daarna minimaal zes maanden betrokken bij de nazorg. Want herstel begint pas echt na de kliniek.
Wat als er ook psychische klachten spelen?
Verslaving komt vaak samen voor met andere problemen, zoals ADHD, angst, somberheid of trauma. Soms gebruikt een jongere om die klachten te dempen. Dan is het belangrijk dat een behandeling op allebei let. Wordt alleen het gebruik aangepakt, dan blijft de reden om te gebruiken bestaan. Vertel het dus aan de huisarts of behandelaar als je zulke klachten ziet of vermoedt, ook als je kind er zelf niet over begint.
Na de behandeling: nazorg en terugval
De weken en maanden na een opname zijn het kwetsbaarst. Je kind komt terug in dezelfde omgeving, met dezelfde vrienden en dezelfde verleidingen. Een terugval komt vaak voor en betekent niet dat alles voor niets was. Het is een signaal dat er meer steun nodig is. Spreek daarom vooraf af hoe de nazorg eruitziet, wat je kind doet als het moeilijk wordt en wat jouw rol is. Lees meer op terugval bij je kind.
Gaat het om een specifiek middel? Lees meer over alcoholverslaving, cocaïneverslaving of een puber die blowt.
Waar kun je als ouder zelf terecht?
Je kunt zelf hulp krijgen, ook als je kind niet meewil. Dat is geen luxe. Je hebt die steun nodig om het vol te houden, en hoe rustiger en sterker jij bent, hoe beter je je kind kunt helpen.
- Een gratis adviesgesprek met ons. Je vertelt je verhaal aan iemand die verslaving van binnenuit kent, en samen kijken we welke stap nu past. Neem contact op.
- Een training voor naasten, zoals CRAFT. Veel verslavingszorginstellingen bieden die aan, soms zonder verwijzing.
- Lotgenoten. Andere ouders begrijpen wat je doormaakt zonder dat je het hoeft uit te leggen. Al-Anon heeft groepen voor familie en vrienden van mensen met een drankprobleem.
- Je eigen huisarts, als je slecht slaapt, somber wordt of merkt dat je het niet meer trekt.
Vergeet de rest van het gezin niet
Een verslaving raakt het hele gezin. Broers en zussen voelen de spanning, krijgen minder aandacht of schamen zich op school. Partners raken het vaak oneens over de aanpak: de een wil streng zijn, de ander wil beschermen. Dat is heel normaal, maar je kind kan die verschillen gebruiken. Probeer het met je partner of de andere ouder eens te worden over een paar basisafspraken, en praat met je andere kinderen over wat er speelt, passend bij hun leeftijd.
Meer opties vind je op de pagina hulp en steun voor ouders. Is het niet je kind maar je partner of een ander familielid? Kijk dan bij naasten.
Ilja vertelt vaak wat zijn eigen herstel deed met zijn dochter. Het laat zien dat herstel nooit van één persoon is, maar van het hele gezin:
"Toen ik stopte, zeiden ze op school: wat is dat kind veranderd. Maar mijn dochter was niet veranderd. Ik was veranderd." Ilja Reiman op NPO Radio 1, De Nacht van BNNVARA
Alle onderwerpen voor ouders
Hieronder vind je alle pagina's voor ouders, per situatie. Begin bij de vraag die nu het meest op je drukt.
Veelgestelde vragen
Mijn kind is verslaafd, wat moet ik als eerste doen?
Haal adem en kies een rustig moment om te praten, als je kind nuchter is. Vertel wat je ziet en dat je je zorgen maakt, zonder te beschuldigen. Zoek daarnaast meteen steun voor jezelf, bijvoorbeeld in een gratis adviesgesprek. Is er acuut gevaar, bel dan 112.
Kan ik mijn kind dwingen om hulp te zoeken?
Tot 16 jaar beslis je als ouder mee over een behandeling. Vanaf 16 jaar beslist je kind zelf. Gedwongen zorg via de Wet verplichte ggz kan alleen bij ernstig gevaar en wordt bij verslaving alleen niet vaak opgelegd. Daarom werken ouders meestal met motiveren, grenzen en soms een interventie.
Hoe weet ik of mijn kind experimenteert of verslaafd is?
Kijk minder naar de hoeveelheid en meer naar de gevolgen. Gaat school of werk achteruit, verdwijnen oude vrienden en hobby's, is er geld weg of wordt er veel gelogen, dan is het meer dan experimenteren. Lees de signalen van drugsgebruik.
Mag de behandelaar mij vertellen hoe het met mijn kind gaat?
Vanaf 16 jaar alleen als je kind daar toestemming voor geeft. Tussen 12 en 16 jaar krijgen zowel je kind als jij informatie. Je mag als ouder wel altijd zelf je zorgen en observaties met de behandelaar delen.
Wordt behandeling voor mijn kind vergoed?
Voor kinderen onder de 18 valt verslavingszorg onder de Jeugdwet; de gemeente regelt en betaalt het, meestal na een verwijzing van de huisarts of het wijkteam. Vanaf 18 jaar vergoedt de basisverzekering verslavingszorg in Nederland, met een verwijsbrief. Een kliniek in het buitenland wordt meestal niet vergoed.
Geert Jan Brugman
Ondernemer en vader. Gebruikte zo'n 25 jaar drank en drugs, tot zijn dochter zijn keerpunt werd. Samen met Ilja richtte hij Verslavingshulp Nederland op, om verslaafden en hun familie de weg naar herstel te laten vinden.
Lees het verhaal van Geert → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken