Een interventie verloopt in een paar stappen: een eerste gesprek met de familie, een voorbereiding waarin je bepaalt wie er aan tafel zitten en wat ieder zegt, het regelen van een behandelplek, het gesprek zelf en de nazorg. Familieleden schrijven vaak een korte brief die ze tijdens het gesprek voorlezen. Er bestaan confronterende en meer uitnodigende aanpakken. Bij afkickkliniek.com leidt ervaringsdeskundige Ilja Reiman het gesprek.
Hoe verloopt een interventie stap voor stap?
Een interventie verloopt in vijf stappen: het eerste gesprek, de voorbereiding met de familie, het regelen van een behandelplek, het gesprek zelf, en de nazorg. Het gesprek met de verslaafde duurt meestal maar kort. Het meeste werk zit in de voorbereiding.
Misschien voelt het idee van een interventie spannend of zelfs verraderlijk. Je wilt niet achter iemands rug om plannen maken. Die twijfel is normaal. Bedenk dan: je doet dit niet tégen je kind of partner, maar voor hem of haar. En je doet het omdat al het andere niet heeft gewerkt.
Hieronder lees je hoe het bij ons gaat. Wil je eerst weten wat een interventie precies is en voor wie het bedoeld is? Lees dan onze uitleg over interventie.
Stap 1: het eerste gesprek
Je laat je nummer achter en we bellen je binnen 24 uur terug. Dit gesprek is gratis. We vragen naar de situatie: wie is er verslaafd, waaraan, hoe lang al, wat hebben jullie al geprobeerd? En vooral: hoe gaat het met jóú?
Soms blijkt uit dat gesprek dat een interventie nog niet nodig is, en dat je eerst iets anders kunt proberen, zoals een ander soort gesprek of duidelijkere grenzen. Op verslaving bespreekbaar maken vind je daar tips voor. Soms blijkt juist dat er snel iets moet gebeuren. Dan plannen we de volgende stap.
Stap 2: de voorbereiding met de familie
Meestal komen we binnen enkele dagen langs voor een huisbezoek met de betrokkenen. Dat is het belangrijkste deel van de interventie. We bespreken:
- Wie er aan tafel zitten. Mensen die belangrijk zijn voor de verslaafde en die zelf rustig kunnen blijven. Meestal een kleine groep.
- Wie beter niet. Iemand die zelf actief gebruikt, die heel boos is of die het gesprek kan laten ontsporen.
- Waar en wanneer. Een plek waar de persoon zich niet in het nauw gedreven voelt, op een moment dat hij of zij zo nuchter mogelijk is.
- Wat ieder wil zeggen. Daarvoor schrijft iedereen een korte brief (zie verderop).
- Wat jullie doen bij een nee. Grenzen die jullie samen afspreken en daarna ook echt vasthouden.
- Welke vorm past. Een verrassing of een open uitnodiging? Daarover hieronder meer.
Stap 3: een behandelplek regelen
Een interventie zonder plan voor daarna is een gemiste kans. Als iemand ja zegt, moet het direct kunnen. Wachten geeft ruimte voor twijfel, en "ik regel het zelf wel" komt in de praktijk vaak niet van de grond.
Daarom kijken we vooraf samen welke behandeling past. Dat kan een behandeling in Nederland zijn via de reguliere verslavingszorg. Daarvoor heb je meestal een verwijsbrief van de huisarts nodig, en er kan een wachttijd zijn. Of het is een opname in een kliniek in het buitenland, bijvoorbeeld in Zuid-Afrika. Lees meer in afkickkliniek kiezen.
Veiligheid gaat voor. Bij alcohol, GHB en slaap- of kalmeringsmiddelen (benzodiazepinen) kan plotseling stoppen gevaarlijk zijn. Laat de afbouw altijd begeleiden door een arts. Is er acuut gevaar, zoals een overdosis of een psychose? Bel 112. Gaat het over zelfdoding? Bel 113 via 0800-0113.
Stap 4: het gesprek zelf
Op de dag van de interventie leidt Ilja Reiman het gesprek. Hij begint met zijn eigen verhaal: hoe hij verslaafd raakte aan cocaïne, hoe vaak stoppen mislukte en hoe hij uiteindelijk hulp aannam. Dat zet de toon. Er zit iemand aan tafel die niet oordeelt, omdat hij het zelf heeft meegemaakt.
Daarna lezen de familieleden een voor een hun brief voor. Daarna volgt de vraag: wil je hulp aannemen? De behandelplek ligt klaar.
Het gesprek is geen verhoor en geen afrekening. Ilja zei het zelf op NPO Radio 1: "Maar als het onhanteerbaar wordt, moet het bespreekbaar zijn en moet er hulp zijn." Daar gaat het om.
"In
Stap 5: na het gesprek
Bij een ja gaat het snel. Er is van tevoren afgesproken hoe iemand naar de behandeling gaat en wie meegaat. Na de behandeling blijven we minimaal zes maanden betrokken voor nazorg: structuur, werk, financiën en het voorkomen van terugval.
Bij een nee is het belangrijk dat jullie doen wat jullie hebben afgesproken. Geen geld meer, niet meer toedekken, geen gebruik in huis: wat jullie ook hebben gezegd, maak het waar. Dat is moeilijk, zeker voor ouders. Maar het laat zien dat het menens is. Veel mensen komen later alsnog op een nee terug. In die periode blijven we beschikbaar voor jullie.
Welke soorten interventie zijn er?
Er zijn grofweg twee stromingen: confronterende interventies, waarbij de verslaafde verrast wordt, en uitnodigende interventies, waarbij de verslaafde vanaf het begin betrokken wordt. Daarnaast zijn er methoden waarin naasten zelf getraind worden.
Het Johnson-model: de klassieke confronterende aanpak
Het Johnson-model is vernoemd naar de Amerikaanse priester Vernon Johnson, die de methode vanaf de jaren zestig ontwikkelde. Het is de bekendste vorm, ook door televisieprogramma's. Kenmerken:
- De familie bereidt zich in het geheim voor.
- De verslaafde weet niet dat het gesprek komt.
- Familieleden lezen voor wat ze hebben meegemaakt en noemen de gevolgen als iemand geen hulp aanneemt.
Het voordeel: het is duidelijk en direct. Het nadeel: de verrassing kan voelen als een hinderlaag, wat soms leidt tot boosheid of wantrouwen. Onderzoek in de Verenigde Staten liet bovendien zien dat veel families die zich op zo'n confronterende interventie voorbereidden, die uiteindelijk niet doorzetten.
Uitnodigende aanpakken, zoals ARISE
Bij een uitnodigende aanpak wordt de verslaafde juist niet verrast. Een bekend voorbeeld is ARISE, ontwikkeld door Judith Landau en James Garrett. De persoon wordt vanaf het begin uitgenodigd voor het gesprek. Er is geen geheim. De aanpak werkt stapsgewijs: begint met een gesprek met de familie, en wordt alleen intensiever als dat nodig is.
Het voordeel: minder kans op het gevoel overvallen te worden, en het hele gezin wordt erbij betrokken. Het nadeel: het kan langer duren, en de verslaafde kan ervoor kiezen om niet te komen.
Naasten trainen: CRAFT
Een derde vorm is CRAFT (Community Reinforcement and Family Training). Hierbij is er geen groot gesprek, maar leren naasten zelf hoe ze anders kunnen reageren op het gebruik, zodat de kans groter wordt dat de verslaafde hulp zoekt. Sommige verslavingszorginstellingen in Nederland bieden begeleiding voor naasten aan die hierop lijkt.
Wat past bij jullie?
Er is niet één methode die altijd de beste is. Het hangt af van de persoon, de relatie, de ernst van de verslaving en wat er al is geprobeerd. Tijdens de voorbereiding bespreken we eerlijk wat bij jullie past. Onze vaste lijn: geen verwijten, wel duidelijkheid. En Ilja begint altijd met zijn eigen verhaal.
De interventiebrief: wat schrijf je erin?
Een interventiebrief is een korte, persoonlijke brief die elk familielid tijdens het gesprek voorleest. Het doel is dat de verslaafde hoort wat de verslaving met de mensen om hem of haar heen doet, zonder dat het een aanklacht wordt.
Een goede interventiebrief bevat:
- Liefde. Begin met wat de persoon voor je betekent. Een concrete herinnering werkt beter dan algemene woorden.
- Wat je ziet. Beschrijf feitelijk wat je hebt meegemaakt. "Vorige maand kwam je om vier uur 's nachts thuis en kon je niet meer op je benen staan." Niet: "Je bent een zuipschuit."
- Wat het met jou doet. Je angst, je verdriet, je slapeloze nachten. Gebruik "ik", niet "jij".
- De vraag. "Ik vraag je om vandaag hulp aan te nemen."
- Je grens. Wat je doet als het antwoord nee is. Alleen opschrijven wat je ook echt gaat doen.
Wat werkt averechts in een brief:
- Scheldwoorden, labels of oude ruzies oprakelen.
- Dreigementen die je niet waarmaakt.
- Lange opsommingen van alles wat er fout ging.
- Zinnen als "Je doet dit ons aan" of "Je verpest alles".
Houd de brief kort, zodat je hem in een paar minuten kunt voorlezen. Tijdens de voorbereiding lezen we de brieven samen door.
Geert Jan Brugman weet hoe hard woorden van een naaste kunnen binnenkomen. Bij hem was het zijn dochter die zei dat ze wist dat hij drugs gebruikte.
"Toen zij me vertelde dat ze wist dat ik drugs gebruikte, knapte er iets in mij. Al die tijd dacht ik dat ik mijn verslaving perfect voor haar had verborgen." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
En als je nog twijfelt?
Twijfel is normaal. Veel ouders zijn bang dat ze hun kind kwijtraken als ze ingrijpen. Maar vaak is de vraag eerder: wat gebeurt er als je níét ingrijpt? Op mijn kind wil geen hulp lees je meer over die situatie.
Wil je weten wat een interventie kost? Lees kosten van een interventie. Of neem contact op voor een gratis gesprek.
Veelgestelde vragen
Wie moeten er bij een interventie zijn?
Mensen van wie de verslaafde houdt of die hij of zij respecteert, en die zelf rustig kunnen blijven. Vaak zijn dat ouders, een partner, broers of zussen en soms een goede vriend. Meestal gaat het om een kleine groep. Iemand die zelf actief gebruikt of erg boos is, kan beter niet aan tafel zitten.
Hoe lang duurt de voorbereiding van een interventie?
Dat verschilt per situatie. Bij ons volgt na het eerste telefoontje meestal binnen enkele dagen een huisbezoek om alles voor te bereiden. Hoe snel de interventie daarna plaatsvindt, hangt af van wanneer de juiste mensen erbij kunnen zijn en wanneer een behandelplek beschikbaar is.
Weet de verslaafde vooraf dat er een interventie komt?
Dat hangt af van de aanpak. Bij de klassieke confronterende methode is het een verrassing. Bij uitnodigende aanpakken wordt de persoon juist vanaf het begin uitgenodigd. Welke vorm bij jullie past, bespreken we tijdens de voorbereiding.
Hoe lang mag een interventiebrief zijn?
Kort. Een brief die je in een paar minuten voorleest, werkt beter dan een lang verhaal. Eén of twee concrete herinneringen, wat je ziet gebeuren, wat het met jou doet, en een duidelijke vraag om hulp aan te nemen is genoeg.
Ilja Reiman
Mede-oprichter van Multigroove, jarenlang verslaafd aan cocaïne en inmiddels al jaren clean. Als interventiespecialist helpt Ilja verslaafden en hun families de stap naar herstel te zetten.
Lees het verhaal van Ilja → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken