Als je verslaafde kind geen hulp wil, kun je nog steeds veel doen. Met de CRAFT-aanpak leer je als ouder communiceren zonder ruzie, gedrag zonder gebruik te belonen en je kind op het juiste moment uit te nodigen voor hulp; volgens het Trimbos-instituut gaat daarna ongeveer twee derde van de gebruikers in behandeling. Werkt dat niet of is de situatie ernstig, dan kan een interventie helpen. Gedwongen zorg is alleen mogelijk bij ernstig gevaar.
"Ik heb geen probleem." "Bemoei je met je eigen zaken." "Ik stop wanneer ik wil." Als je die zinnen vaak genoeg hebt gehoord, raak je uitgeput. Je weet dat het mis is, je kind weet het waarschijnlijk ook, maar de deur blijft dicht.
Het is belangrijk om te weten: weerstand tegen hulp is geen teken dat het hopeloos is. Heel veel mensen met een verslaving willen in het begin geen hulp. Ook Geert niet.
Wat kun je doen als je verslaafde kind geen hulp wil?
Je kunt je eigen gedrag veranderen, zodat stoppen voor je kind aantrekkelijker wordt en doorgaan minder makkelijk. Dat is de kern van de bewezen aanpak voor naasten: CRAFT. Daarnaast kun je een interventie overwegen, en in uitzonderlijke situaties is er gedwongen zorg.
Het spectrum ziet er zo uit:
- Blijven praten en grenzen stellen. De basis. Lees daarover in onze gids voor ouders.
- CRAFT. Een gestructureerde aanpak waarin je leert hoe je je kind richting hulp beweegt.
- Een interventie. Een voorbereid gesprek met familie en een interventiespecialist.
- Verplichte zorg. Alleen bij ernstig gevaar, via de gemeente, de officier van justitie en de rechter.
Geert weet van binnenuit hoe weerstand voelt:
"In mijn geval vond ik de mensen die mij wilden helpen lastposten en bemoeials." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
Die lastposten hielden vol. Dat maakte het verschil.
Wat is de CRAFT-aanpak?
CRAFT staat voor Community Reinforcement and Family Training. Het is een training voor familie en vrienden van iemand met een alcohol- of drugsprobleem die (nog) geen hulp wil. Je leert hoe je je kind kunt motiveren tot behandeling, zonder ruzie en zonder confrontatie.
Volgens het Trimbos-instituut laat internationaal onderzoek zien dat na CRAFT ongeveer twee derde van de mensen met problematisch gebruik in behandeling gaat. Daarnaast gaat het vaak beter met de naasten zelf: minder somberheid en angst. In Nederland is CRAFT meestal een groepstraining van zeven tot acht bijeenkomsten, maar het kan ook individueel. Veel verslavingszorginstellingen bieden het aan, soms gratis en zonder verwijzing.
De belangrijkste onderdelen:
- Begrijpen wanneer je kind gebruikt. Welke momenten, mensen en gevoelens horen bij het gebruik? Als je de patronen ziet, zie je ook waar je kunt ingrijpen.
- Positief communiceren. Kort, concreet, vanuit jezelf en zonder verwijten. "Ik vond het fijn dat je zaterdag helder was" in plaats van "Je bent altijd stoned".
- Belonen wat goed gaat. Tijd en aandacht geven als je kind nuchter is, en je terugtrekken als het onder invloed is.
- Natuurlijke gevolgen laten bestaan. Niet meer opruimen, betalen of goedpraten wat het gebruik veroorzaakt.
- Veiligheid. Weten wanneer je een gesprek beter niet aangaat, en wat je doet als er dreiging of geweld is.
- Uitnodigen voor hulp. Leren herkennen wanneer je kind openstaat, en dan met een concreet aanbod komen.
- Zorgen voor je eigen leven. Niet alles laten draaien om de verslaving.
Meer uitleg vind je op de pagina over de CRAFT-methode.
Hoe houd ik contact zonder het gebruik goed te keuren?
Door je kind en het gebruik uit elkaar te halen. Je bent warm en betrokken als je kind nuchter is, en je stapt uit het contact als het onder invloed is. Zo leert je kind dat nuchter zijn iets oplevert, zonder dat jij hoeft te preken.
Stel: je zoon belt op zondagmiddag, helder, en vraagt of hij kan komen eten. Zeg ja, maak het gezellig en vertel hem dat je het fijn vond. Belt hij een week later duidelijk onder invloed, zeg dan rustig: "Ik praat graag met je, maar niet nu. Bel me morgen."
Dat is geen afwijzing. Het is een duidelijke boodschap: ik ben er voor jou, niet voor je verslaving.
"Bespreek
Kan een interventie helpen?
Ja, een interventie kan helpen als je kind elke vorm van hulp afwijst en de situatie ernstig is of snel verslechtert. Bij een interventie ga je samen met familie en een interventiespecialist in gesprek met je kind. De behandeling is dan al geregeld, zodat je kind bij een "ja" direct kan beginnen.
Eerlijk is eerlijk: niet elke interventie is hetzelfde. Een harde confrontatie, waarbij iemand zich overvallen en aangevallen voelt, kan averechts werken. Jellinek waarschuwt daar ook voor. Daarom werkt Ilja Reiman anders. Hij begint met zijn eigen verhaal: hoe hij zelf verslaafd was aan cocaïne, hoe vaak hij zelf probeerde te stoppen en hoe het hem uiteindelijk lukte. Daardoor voelt je kind zich niet beoordeeld maar herkend.
Hoe het verloopt, in het kort:
- Je neemt contact op en we bellen je binnen 24 uur terug.
- We bespreken de situatie en bereiden de interventie samen met jou en de familie voor.
- Er wordt een passende behandeling geregeld, in Nederland of in het buitenland.
- Ilja komt bij jullie thuis, waar dan ook in Nederland, voor het gesprek.
- Na de behandeling volgt minimaal zes maanden nazorg.
Wat het kost, bespreken we vooraf met je. Lees alles over hoe een interventie werkt of kijk op de pagina interventie.
Kan ik mijn kind laten opnemen tegen zijn wil?
Alleen in uitzonderlijke situaties. Sinds 2020 regelt de Wet verplichte ggz (Wvggz) wanneer iemand zorg kan krijgen zonder eigen toestemming. Dat kan alleen als iemand door een psychische stoornis ernstig gevaar vormt voor zichzelf of anderen, en er geen vrijwillige oplossing is.
Wat je moet weten:
- Bij acuut gevaar kan de burgemeester een crisismaatregel nemen, na onderzoek door een psychiater. Die geldt voor maximaal drie dagen.
- Bij minder acute situaties kan de rechter een zorgmachtiging afgeven, op verzoek van de officier van justitie.
- Als ouder kun je zorgen melden. Krijgt je kind nog geen zorg, dan meld je dat bij de gemeente. Die doet een verkennend onderzoek en beslist of de officier van justitie wordt gevraagd een zorgmachtiging aan te vragen.
- Verslaving alleen is meestal niet genoeg. Een verslaving kan als psychische stoornis gelden, maar volgens de rechtspraak moet het zo ernstig zijn dat iemand geen eigen keuzes meer kan maken. In de praktijk wordt verplichte zorg bij alleen een verslaving niet vaak opgelegd.
Gedwongen zorg is dus geen snelle oplossing. Meestal is een vrijwillige stap, voorbereid met CRAFT of een interventie, de realistische weg. Meer over dit onderwerp lees je op gedwongen opname bij verslaving.
Is er direct gevaar? Bel 112 bij een overdosis, bewusteloosheid, een psychose of geweld. Maak je je zorgen over zelfdoding, bel dan 113 of gratis 0800-0113. Voor advies bij geweld thuis kun je dag en nacht bellen met Veilig Thuis: 0800-2000. En laat je kind na langdurig gebruik van alcohol, GHB of kalmeringsmiddelen nooit zonder arts stoppen: dat kan gevaarlijk zijn.
Hoe zorg ik voor mezelf als mijn kind geen hulp wil?
Door hulp te zoeken voor jezelf, ook als je kind die niet wil. Dat is geen opgeven, het is de basis. Ouders die zelf steun krijgen, reageren rustiger, houden het langer vol en zijn beter voorbereid op het moment dat hun kind wél openstaat.
Ilja zegt het zo, over verslaving in het algemeen:
"Maar als het onhanteerbaar wordt, moet het bespreekbaar zijn en moet er hulp zijn." Ilja Reiman op NPO Radio 1, De Nacht van BNNVARA
Die hulp is er, ook voor jou. Kijk op hulp en steun voor ouders, lees verder bij mijn volwassen kind is verslaafd, of laat je nummer achter voor een gratis gesprek.
Veelgestelde vragen
Werkt de CRAFT-methode voor ouders?
Ja, CRAFT is juist bedoeld voor naasten van iemand die geen hulp wil. Volgens het Trimbos-instituut laat internationaal onderzoek zien dat na CRAFT ongeveer twee derde van de gebruikers in behandeling gaat. Daarnaast gaat het vaak beter met de naasten zelf. Lees meer over de CRAFT-methode.
Kan ik mijn kind laten opnemen tegen zijn wil?
Alleen in uitzonderlijke gevallen. Via de Wet verplichte ggz kan de rechter verplichte zorg opleggen als er door een psychische stoornis ernstig gevaar is voor je kind of anderen. Een verslaving alleen is daarvoor in de praktijk vaak niet genoeg. Lees meer over gedwongen opname bij verslaving.
Hoe houd ik contact zonder het gebruik goed te keuren?
Maak onderscheid tussen je kind en het gebruik. Zoek contact op momenten dat je kind nuchter is, doe dan leuke dingen samen en laat merken dat je blij bent. Ga juist uit het contact als je kind onder invloed is. Zo wordt nuchter zijn aantrekkelijker dan gebruiken.
Wat als mijn kind ook depressief is maar geen hulp wil?
Verslaving en depressie gaan vaak samen. Neem somberheid serieus en praat erover. Bespreek je zorgen met de huisarts, ook als je kind niet meegaat. Praat je kind over de dood of zelfdoding, bel dan 113 of gratis 0800-0113, dag en nacht.
Wat is het verschil tussen CRAFT en een interventie?
Bij CRAFT verander jij als ouder stap voor stap je eigen gedrag, zodat je kind meer openstaat voor hulp. Dat kost een paar weken tot maanden. Een interventie is één voorbereid gesprek met je kind, samen met familie en een interventiespecialist, met een behandelplan klaar. Ze kunnen elkaar aanvullen.
Ilja Reiman
Mede-oprichter van Multigroove, jarenlang verslaafd aan cocaïne en inmiddels al jaren clean. Als interventiespecialist helpt Ilja verslaafden en hun families de stap naar herstel te zetten.
Lees het verhaal van Ilja → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken