Een afkickkliniek is een plek waar iemand met een verslaving een tijd verblijft om te stoppen met alcohol, drugs of gokken en te leren hoe hij gestopt blijft. In Nederland kies je grofweg uit drie soorten: een ggz-instelling voor verslavingszorg (meestal vergoed uit de basisverzekering met een verwijzing van de huisarts), een particuliere kliniek in Nederland (sneller, deels of niet vergoed) en een kliniek in het buitenland (vaak zes weken of langer, meestal niet vergoed). Welke past, hangt af van het middel, de ernst, je leeftijd en je situatie.
Misschien zoek je al een tijd. Je hebt websites vergeleken, telefoonnummers opgeschreven en wakker gelegen van de vraag of het jou ooit nog lukt om te stoppen. Dat is zwaar. En het is begrijpelijk dat je nu één ding wilt: een plek waar je veilig bent en echt geholpen wordt.
Op deze pagina leggen we uit wat een afkickkliniek is, welke soorten er zijn, wat het kost en hoe je kiest. Eerlijk, zonder verkooppraatje. Wij zijn zelf geen kliniek. Wij, Ilja Reiman en Geert Jan Brugman, zijn allebei opgenomen geweest en weten hoe het is om aan jouw kant van de tafel te zitten. We helpen je om de juiste keuze te maken.
Zoek je dit voor je kind of partner? Lees dan ook wat je als ouder kunt doen of hulp voor naasten.
Wat is een afkickkliniek?
Een afkickkliniek is een zorgplek waar je met een verslaving voor een periode verblijft om te stoppen met gebruiken en te leren hoe je gestopt blijft. Je slaapt er, eet er en volgt overdag een behandelprogramma. Dat programma bestaat meestal uit groepstherapie, individuele gesprekken, voorlichting over verslaving en werken aan een nieuw dagritme.
Het woord "afkickkliniek" dekt veel ladingen. Officieel spreken de grote instellingen vaak van een klinische opname of klinische behandeling. Particuliere klinieken noemen zich ook wel verslavingskliniek, behandelcentrum of rehab. Het idee is steeds hetzelfde: even weg uit de omgeving waarin het gebruik vanzelfsprekend was, met dag en nacht structuur en begeleiding.
Een opname bestaat vaak uit twee delen:
- Detox (ontgifting): je lichaam raakt het middel kwijt. Bij sommige middelen kan dat gevaarlijk zijn en hoort het onder medische begeleiding te gebeuren.
- Behandeling: het echte werk. Begrijpen waarom je gebruikt, leren omgaan met trek en stress, en plannen maken voor daarna.
En dan is er nog het deel dat vaak wordt vergeten: de periode ná de kliniek. Daar komen we verderop op terug, want dat is waar herstel pas echt begint.
Wanneer heb je een afkickkliniek nodig?
Een afkickkliniek is niet altijd de eerste stap. De meeste mensen met een verslaving worden ambulant behandeld: ze wonen thuis en gaan wekelijks naar gesprekken of een groep. Jellinek, de bekende verslavingszorginstelling in Amsterdam, zegt zelf dat behandeling zo licht moet zijn als het kan en dat de meeste mensen geen opname nodig hebben.
Een opname is wel het overwegen waard als:
- je gebruik ernstig is en je hele leven beheerst;
- eerdere pogingen om te stoppen of ambulante hulp niet hebben gewerkt;
- je thuis of in je eigen omgeving steeds weer in de verleiding komt;
- je medische begeleiding nodig hebt bij het stoppen;
- er naast de verslaving andere problemen spelen, zoals depressie, angst of agressie;
- de situatie thuis onhoudbaar is geworden.
Herken je jezelf in meerdere punten? Dan is het verstandig om een opname serieus te bekijken. Ilja vertelde op NPO Radio 1 dat hij niet meer kon stoppen zodra hij eenmaal iets had gebruikt. Hij probeerde het meerdere keren zelf, en het lukte steeds niet. Pas met een opname en daarna het twaalfstappenprogramma kwam er rust.
Let op bij alcohol, GHB en slaap- of kalmeringsmiddelen (benzodiazepinen). Plotseling stoppen met deze middelen kan gevaarlijk zijn, met onder meer epileptische aanvallen of een delier als mogelijk gevolg. Stop hier nooit "cold turkey" mee. Schakel eerst de huisarts in. Bij acuut gevaar bel je 112. Denk je aan zelfdoding, bel dan 113 (0800-0113).
Welke soorten afkickklinieken zijn er?
Grofweg zijn er drie soorten: een ggz-instelling voor verslavingszorg, een particuliere kliniek in Nederland en een kliniek in het buitenland. Ze verschillen vooral in wachttijd, kosten, vergoeding en sfeer.
| Ggz-verslavingszorg (NL) | Particuliere kliniek (NL) | Kliniek in het buitenland | |
|---|---|---|---|
| Voorbeelden | Jellinek, Brijder, Tactus, Novadic-Kentron, VNN, IrisZorg, Mondriaan | Diverse particuliere aanbieders | Onder andere Zuid-Afrika, Portugal, Spanje |
| Vergoeding | Meestal uit de basisverzekering, met verwijzing | Soms (deels) vergoed, soms zelf betalen | Meestal niet vergoed |
| Wachttijd | Vaak weken tot maanden | Vaak korter | Vaak kort |
| Verwijzing nodig | Ja, voor vergoeding | Niet altijd | Niet altijd |
| Duur opname | Detox ca. 1-2 weken; behandeling vaak 6-8 weken | Wisselend | Vaak 6 weken of langer |
Ggz-instelling voor verslavingszorg
Dit zijn de grote, regionale instellingen voor verslavingszorg. Ze bieden alles: van een eerste gesprek tot detox, klinische opname en ambulante nazorg. De behandeling valt meestal onder de basisverzekering. Het nadeel is de wachttijd, die flink kan oplopen. Meer hierover lees je op afkickklinieken in Nederland.
Particuliere afkickkliniek in Nederland
Particuliere klinieken zijn vaak kleinschaliger, kunnen sneller iemand opnemen en werken regelmatig met een vast programma, zoals het twaalfstappenmodel (Minnesota-model). Of je de kosten vergoed krijgt, hangt af van je polis en van de vraag of de kliniek een contract met je verzekeraar heeft. Lees meer over de privé-afkickkliniek.
Afkickkliniek in het buitenland
Steeds meer Nederlanders kiezen een kliniek in het buitenland, bijvoorbeeld in Zuid-Afrika of Portugal. De belangrijkste reden: afstand. Je bent echt weg uit je oude omgeving, je oude vrienden en de dealer om de hoek. Geert ging zelf naar Zuid-Afrika:
"Voor mijn gevoel was Zuid Afrika de enige echte optie; ik moest uit mijn omgeving!" Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
Een buitenlandse kliniek kost meestal tussen de €10.000 en €20.000, afhankelijk van hoe lang je blijft, en wordt meestal niet vergoed. Lees meer over een afkickkliniek in het buitenland en specifiek over afkicken in Zuid-Afrika.
Per middel en leeftijd
Niet elke kliniek behandelt alles. Sommige zijn gespecialiseerd in alcohol, andere in drugs of gokken. En voor jongeren onder de 18 gelden andere regels en andere klinieken. Bekijk daarom ook de pagina's over een afkickkliniek voor alcohol, een afkickkliniek voor drugs en een afkickkliniek voor jongeren.
Afkickkliniek in de buurt of juist ver weg?
Veel mensen zoeken eerst naar een afkickkliniek in de buurt. Dat is logisch: je wilt dat je familie op bezoek kan komen en dat je niet alles achter je hoeft te laten. Een kliniek dichtbij heeft ook echte voordelen. Familiegesprekken zijn makkelijker te plannen, en de nazorg kan vaak bij dezelfde instelling of in dezelfde regio doorlopen.
Toch kiezen sommige mensen bewust voor afstand. Bijvoorbeeld als je in je eigen stad steeds weer dezelfde mensen tegenkomt, als de dealer letterlijk om de hoek woont, of als eerdere behandelingen dichtbij huis niet hielpen. Een andere omgeving kan dan helpen om echt opnieuw te beginnen.
Er is geen goed of fout. Stel jezelf deze vragen:
- Lukt het mij om in mijn eigen omgeving nee te zeggen tegen gebruik?
- Hoe belangrijk is het dat mijn familie vaak op bezoek kan komen?
- Hoe wordt de nazorg geregeld als ik terugkom?
- Wat kan ik betalen als de opname niet vergoed wordt?
Het antwoord op die vragen zegt vaak meer dan welke ranglijst ook.
Hoe kies je de juiste afkickkliniek?
De juiste afkickkliniek is de kliniek die past bij het middel, de ernst, je leeftijd en wie jij bent, en die goed regelt wat er ná de opname gebeurt. Er is geen "beste afkickkliniek" voor iedereen. Wel zijn er vragen die je altijd kunt stellen:
- Is de kliniek een erkende zorgaanbieder? Elke zorgaanbieder in Nederland moet zich aan de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) houden. Dat betekent onder meer een klachtenregeling en aansluiting bij een onafhankelijke geschilleninstantie. Vraag ernaar.
- Wie behandelt er? Zijn er artsen, psychiaters of verpleegkundigen met een BIG-registratie? Wie begeleidt de detox?
- Welke behandelmethode gebruiken ze? Bijvoorbeeld het twaalfstappenmodel of cognitieve gedragstherapie. Past dat bij jou?
- Hoe wordt je familie betrokken? Is er een familieprogramma, zijn er familiedagen, mag je bellen of bezoek ontvangen?
- Wat gebeurt er na de opname? Is er nazorg, hoe lang, en ook in Nederland als de kliniek in het buitenland zit?
- Wat kost het precies, en wat wordt vergoed? Vraag een schriftelijke prijsopgave en vraag je verzekeraar vooraf om bevestiging.
Wees voorzichtig met klinieken die mooie succespercentages noemen zonder te zeggen waar die vandaan komen, of die druk zetten om vandaag nog te beslissen. Een goede kliniek kan jouw vragen rustig beantwoorden. In onze checklist voor het kiezen van een afkickkliniek lopen we alle punten uitgebreid langs.
"Laat
Wat kost een afkickkliniek en wat wordt vergoed?
Voor volwassenen wordt verslavingszorg in Nederland meestal vergoed uit de basisverzekering, als je een verwijzing van de huisarts hebt en naar een aanbieder gaat die je verzekeraar vergoedt. Je betaalt dan wel het eigen risico; dat is in 2026 €385 per jaar. Voor jongeren onder de 18 valt verslavingszorg onder de Jeugdwet en loopt de vergoeding via de gemeente.
Een paar aandachtspunten:
- Naturapolis of restitutiepolis. Met een naturapolis krijg je bij een kliniek zonder contract met je verzekeraar meestal maar een deel vergoed. Vaak ligt dat ergens tussen 60% en 85%, afhankelijk van de verzekeraar en de polis. Met een restitutiepolis is de vergoeding meestal ruimer.
- Particuliere klinieken. Soms vergoed, soms deels, soms niet. Luxe of extra diensten betaal je vrijwel altijd zelf.
- Buitenland. Meestal niet vergoed. Reken op ongeveer €10.000 tot €20.000. Geert betaalde voor zijn eigen opname van zes weken in Zuid-Afrika naar eigen zeggen 12.000 euro.
Vraag altijd vóór de opname aan je zorgverzekeraar wat er vergoed wordt, liefst schriftelijk. Alles over kosten lees je op de pagina kosten van een afkickkliniek en meer over de regels op vergoeding verslavingszorg.
Hoe lang moet je wachten op een afkickkliniek?
Bij de reguliere ggz zijn wachttijden helaas vaak lang. Volgens de afspraken in de zorg (de zogeheten Treeknormen) zou je binnen 4 weken een intake moeten krijgen en daarna binnen 10 weken met de behandeling moeten starten: samen maximaal 14 weken. De Nederlandse Zorgautoriteit meldt dat die normen in de ggz in de praktijk vaak worden overschreden.
Wat kun je doen?
- Vraag je zorgverzekeraar om wachttijdbemiddeling. Verzekeraars hebben een zorgplicht en kunnen helpen zoeken naar een plek met een kortere wachttijd.
- Vraag de huisarts wat er in de tussentijd mogelijk is, bijvoorbeeld begeleiding door de praktijkondersteuner ggz of medische hulp bij het afbouwen.
- Bekijk ook particuliere klinieken of een kliniek in het buitenland. Die zijn vaak sneller, maar kosten meer.
Meer hierover lees je op afkickkliniek zonder wachttijd en op wachttijden in de verslavingszorg.
Twijfel je of je er klaar voor bent?
Dat is heel normaal. Je wilt stoppen, en tegelijk wil een deel van je dat niet. Misschien heb je al vaak beloofd dat het de laatste keer was, en deed je het toch weer.
Die twijfel hoeft je niet tegen te houden. Geert vond de mensen die hem wilden helpen in het begin vooral lastig en bemoeizuchtig. Ze hielden vol, en uiteindelijk nam hij de hulp aan. Juist het moment waarop zijn dochter zei dat ze het wist, werd zijn keerpunt. Je hoeft niet zeker te weten dat je er klaar voor bent om een eerste gesprek aan te gaan.
Vanaf 16 jaar beslis je volgens de wet zelf over een medische behandeling. Tussen 12 en 16 jaar moeten zowel je ouders als jij toestemming geven. Een opname tegen de wil van een volwassene kan alleen in uitzonderlijke situaties, als er sprake is van ernstig nadeel en een rechter een zorgmachtiging afgeeft. Wil iemand in je omgeving je helpen maar weet hij niet hoe, dan kan een interventie een manier zijn om samen het gesprek aan te gaan.
Hoe helpen wij je bij het kiezen van een afkickkliniek?
Wij zijn geen afkickkliniek. Wij zijn ervaringsdeskundigen die je helpen om de weg te vinden. Dat doen we zo:
- Gratis eerste gesprek. Je laat je nummer achter en wordt binnen 24 uur teruggebeld. We luisteren naar jouw verhaal en denken mee.
- Advies over de juiste plek. In Nederland of in het buitenland, zoals Zuid-Afrika of Portugal. We kijken naar het middel, de ernst, je leeftijd, je wensen en wat je kunt betalen. Soms is het eerlijke advies: begin bij de huisarts en de reguliere zorg.
- Begeleiding naar de behandeling. We helpen bij de stappen naar de opname, zodat je er niet alleen voor staat.
- Minimaal 6 maanden nazorg. Want de kliniek is niet het einde.
- Ook voor je familie. Ouders, partners en naasten kunnen bij ons terecht voor advies, en als iemand geen hulp wil kan Ilja een interventie aan huis voorbereiden en uitvoeren, waar in Nederland ook.
De nazorg is voor ons de kern. Geert zegt het zo:
"In mijn ogen begint het herstel van een verslaving pas wanneer je uit de afkickkliniek komt." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
Een opname geeft rust en een nieuwe start. Maar daarna kom je terug in hetzelfde huis, dezelfde stad en soms dezelfde vriendengroep. Dan heb je structuur nodig, mensen die meekijken en een plan voor de moeilijke momenten. Daar helpen we bij.
Wat kun je vandaag al doen?
Je hoeft niet vandaag de perfecte kliniek te vinden. Wel kun je vandaag een paar dingen doen die het verschil maken:
- Schrijf op hoe het nu gaat. Welk middel, hoe vaak, sinds wanneer, wat er is gebeurd. Dat helpt bij elk gesprek met een huisarts of kliniek.
- Praat met de huisarts. De huisarts kan je doorverwijzen, helpt bij veilig afbouwen en weet wat er in de regio is.
- Check je zorgverzekering: natura of restitutie, en wat er vergoed wordt.
- Vertel het aan iemand die je vertrouwt. Je hoeft dit niet alleen te dragen.
- Neem contact met ons op. We denken gratis met je mee, zonder verplichtingen.
Je staat hier niet alleen in. Veel mensen hebben dit pad al gelopen en zijn er weer uitgekomen. Lees ook het verhaal van Geert Jan Brugman, of neem direct contact op.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een opname in een afkickkliniek?
Dat verschilt per kliniek en per persoon. Een korte opname alleen voor ontgifting (detox) duurt bij Jellinek gemiddeld één tot twee weken. Een klinische behandeling duurt vaak zes tot acht weken, soms gevolgd door dagbehandeling. Klinieken in het buitenland werken vaak met zes weken of langer.
Kan ik mezelf laten opnemen in een afkickkliniek?
Ja. Vanaf 16 jaar beslis je volgens de wet zelf over een behandeling. Wil je dat het vergoed wordt, dan begin je meestal bij de huisarts voor een verwijzing. Sommige particuliere klinieken nemen je ook zonder verwijzing op, maar dan betaal je vaak zelf.
Heb ik een verwijzing nodig voor een afkickkliniek?
Voor vergoeding van verslavingszorg uit de basisverzekering heb je meestal een verwijzing van de huisarts nodig. Voor jongeren onder de 18 kan ook de gemeente, de jeugdarts of het wijkteam verwijzen. Sommige particuliere klinieken nemen je ook zonder verwijzing op, maar dan betaal je vaak zelf.
Wat is het verschil tussen een afkickkliniek en een verslavingskliniek?
In de praktijk niets. Beide woorden worden gebruikt voor een plek waar je opgenomen wordt om van een verslaving af te komen. Grote instellingen spreken vaak van klinische behandeling of opname, particuliere klinieken vaker van afkickkliniek of rehab.
Is een afkickkliniek altijd nodig?
Nee. Veel mensen worden ambulant behandeld: ze wonen thuis en gaan naar gesprekken. Een opname is vooral zinvol als het gebruik ernstig is, als eerdere hulp niet werkte, als de omgeving thuis het stoppen onmogelijk maakt of als er medische begeleiding nodig is bij het stoppen.
Ilja Reiman
Mede-oprichter van Multigroove, jarenlang verslaafd aan cocaïne en inmiddels al jaren clean. Als interventiespecialist helpt Ilja verslaafden en hun families de stap naar herstel te zetten.
Lees het verhaal van Ilja → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken