Als je volwassen kind drugs gebruikt of verslaafd is, kun je het niet dwingen tot behandeling, maar je hebt wel invloed. Houd contact, stop met financieel steunen van het gebruik, stel duidelijke grenzen en nodig je kind uit voor hulp op momenten dat het openstaat. Wil je kind niets weten van hulp, dan kunnen een training voor naasten zoals CRAFT of een interventie de doorbraak geven.
Met een volwassen kind dat verslaafd is, zit je in een vreemde positie. Wettelijk is je kind zelfstandig. Het bepaalt zelf waar het woont, wat het doet en of het hulp zoekt. Maar in de praktijk ben jij vaak degene die de rekeningen ziet, de telefoontjes krijgt en de zorgen draagt. Die machteloosheid is een van de zwaarste dingen die ouders kunnen meemaken.
Toch is het niet zo dat je niets kunt doen. Je rol verandert alleen: van beslissen naar beïnvloeden.
Wat kan ik als ouder nog doen als mijn kind volwassen is?
Je kunt je volwassen kind niet dwingen, maar je hebt wel invloed via contact, grenzen, geld en de manier waarop je reageert. Onderzoek naar trainingen voor naasten laat zien dat familie een verslaafde wel degelijk richting behandeling kan bewegen.
Waar je invloed hebt:
- Contact. Zolang je kind weet dat jouw deur openstaat, heb je een ingang.
- Geld en spullen. Je bepaalt zelf of en hoe je financieel helpt.
- Je huis. Je bepaalt de regels als je kind bij je woont of op bezoek komt.
- Je reactie. Hoe je reageert op gebruik en op momenten zonder gebruik, maakt verschil.
- Het plan. Als je kind ooit "ja" zegt, kun jij zorgen dat er meteen iets klaarligt.
Waar je geen invloed op hebt: of je kind vandaag gebruikt. Dat los laten is moeilijk, maar het geeft je ook rust om je te richten op wat wel kan.
Waarom kan mijn kind niet gewoon stoppen?
Omdat een verslaving de rem wegneemt. Je kind kan oprecht van plan zijn om te minderen en toch na één keer gebruiken alle controle kwijt zijn. Ilja Reiman, die jarenlang verslaafd was aan cocaïne, beschrijft dat zo:
"Ik hoef maar zo'n klein microkorreltje te doen en het hek is van de dam." Ilja Reiman in VICE, 2018
Ook Ilja probeerde het meerdere keren zelf. Het ging steeds weer mis, tot hij hulp kreeg in een kliniek en daarna in het twaalfstappenprogramma. Dat laat twee dingen zien: zelf stoppen mislukt vaak, en dat is normaal. En: met de juiste hulp kan het wel. Lees meer in Ilja's verhaal.
Hoe motiveer ik mijn volwassen kind om hulp te zoeken?
Door geen strijd te voeren over het gebruik, maar te praten over wat het gebruik kost. Wat is je kind kwijtgeraakt? Werk, een relatie, contact met eigen kinderen, gezondheid, rust? Volwassenen veranderen meestal niet omdat hun ouders dat willen, maar omdat ze zelf zien wat het hen kost.
Wat helpt:
- Kies het goede moment. Na een tegenslag, een ruzie of een zware kater staat iemand vaak meer open dan op een goede dag.
- Vraag in plaats van te vertellen. "Hoe zie jij het zelf?" of "Wat zou er moeten gebeuren om iets te veranderen?"
- Beloon stappen zonder gebruik. Een gezellige middag als je kind helder is, laat zien wat er te winnen valt.
- Laat de gevolgen bij je kind. Een rekening die niet betaald wordt, een afspraak die gemist wordt: help niet steeds bij het opruimen.
- Heb een plan klaar. Weet welke hulp past, hoe aanmelden werkt en hoe lang het duurt.
Deze manier van werken is de kern van CRAFT, een training voor naasten van mensen met een verslaving. Meer daarover lees je op mijn kind wil geen hulp.
"Bespreek
Moet ik mijn volwassen kind financieel blijven steunen?
Je mag helpen, maar niet op een manier die het gebruik betaalt. Geld is vaak het moeilijkste onderwerp tussen ouders en een verslaafd kind. Er is altijd wel een reden: een boete, een rekening, eten. En vaak gaat het geld uiteindelijk toch naar gebruik.
Een paar vuistregels:
- Geef geen contant geld. Betaal als je wilt direct de huur, de energierekening of de zorgverzekering.
- Doe boodschappen in plaats van geld te geven voor boodschappen.
- Los geen schulden af zonder voorwaarden. Koppel hulp aan een stap richting behandeling of schuldhulp.
- Leen niets uit wat je niet kwijt kunt.
- Spreek met je partner af wat jullie wel en niet doen, zodat je kind niet bij de één haalt wat de ander weigert.
Uitgebreider lees je dit op geld geven aan een verslaafd kind.
Mag de behandelaar mij informatie geven over mijn volwassen kind?
Alleen met toestemming van je kind. Vanaf 16 jaar beslist je kind zelf over zijn of haar behandeling en over wie er informatie krijgt. Zonder die toestemming geldt het beroepsgeheim, ook tegenover ouders.
Wat je wel kunt doen:
- Zelf informatie geven. Je mag een behandelaar altijd vertellen wat jij ziet en waar je je zorgen over maakt.
- Je kind om toestemming vragen. Veel volwassen kinderen vinden het goed dat ouders bij een gesprek zijn, als je het rustig vraagt.
- Gebruik maken van een familievertrouwenspersoon. In de ggz kun je met vragen of zorgen over de behandeling terecht bij een onafhankelijke familievertrouwenspersoon.
Wanneer is een interventie verstandig?
Een interventie is verstandig als je kind elke vorm van hulp afwijst, als de situatie steeds ernstiger wordt en als gesprekken in de familie steeds op ruzie uitlopen. Het is een voorbereid gesprek met je kind, samen met familie en een interventiespecialist, met een behandelplan klaar.
Bij afkickkliniek.com doet Ilja Reiman dat zelf, aan huis, door heel Nederland. Hij begint met zijn eigen verhaal. Daardoor voelt je kind zich niet aangevallen maar herkend. Wat een interventie kost, bespreken we vooraf met je. Lees hoe een interventie werkt.
Verplichte zorg via de rechter is alleen mogelijk bij ernstig gevaar en wordt bij verslaving alleen niet vaak opgelegd. Meestal is een vrijwillige stap, met de juiste druk en het juiste plan, de realistische weg.
Gebruikt je kind veel alcohol, GHB of kalmeringsmiddelen? Abrupt stoppen kan dan gevaarlijk zijn, met kans op een delier of insulten. Laat afkicken altijd onder begeleiding van een arts gebeuren. Bij een overdosis of bewusteloosheid: bel 112. Bij zorgen over zelfdoding: 113 of gratis 0800-0113.
Welke behandeling past bij een volwassen kind?
Dat hangt af van het middel, de ernst en de situatie van je kind. Verslavingszorg in Nederland wordt meestal vergoed uit de basisverzekering, met een verwijsbrief van de huisarts. Er kunnen wachttijden zijn. Een opname in het buitenland, bijvoorbeeld in Zuid-Afrika of Portugal, kost meestal tussen de €10.000 en €20.000 en wordt meestal niet vergoed.
Wij denken met je mee over een passende afkickkliniek in Nederland of het buitenland en blijven minimaal zes maanden betrokken bij de nazorg. Meer over de kosten lees je op kosten van een afkickkliniek. En voor alles wat je als ouder kunt doen, ga je terug naar de gids voor ouders.
Veelgestelde vragen
Mag de behandelaar mij informatie geven over mijn volwassen kind?
Alleen als je kind daar toestemming voor geeft. Zonder toestemming geldt het beroepsgeheim, ook voor ouders. Je mag wel altijd zelf je zorgen en informatie aan de behandelaar geven. Vraag je kind ook gerust of het je wil laten meepraten.
Moet ik mijn volwassen kind financieel blijven steunen?
Steun zo dat je zeker weet dat het geld niet naar gebruik gaat. Betaal bijvoorbeeld rechtstreeks de huur of zorgverzekering in plaats van contant geld te geven. En los schulden niet zomaar af: maak het afhankelijk van stappen richting hulp.
Kan ik mijn volwassen kind laten opnemen?
Alleen in uitzonderlijke situaties. Via de Wet verplichte ggz kan een rechter verplichte zorg opleggen als er ernstig gevaar is voor je kind of anderen. Een verslaving alleen is daarvoor meestal niet genoeg. Lees meer over gedwongen opname bij verslaving.
Mijn volwassen kind woont nog thuis en gebruikt. Wat nu?
Maak duidelijke afspraken over wat wel en niet kan in jouw huis, en wat er gebeurt als die worden overtreden. Bijvoorbeeld: geen gebruik in huis, bijdragen aan het huishouden en een stap richting hulp. Lees ook over een verslaafd kind uit huis zetten.
Wie betaalt de behandeling van mijn volwassen kind?
Verslavingszorg in Nederland wordt meestal vergoed uit de basisverzekering van je kind, met een verwijsbrief van de huisarts. Het eigen risico geldt wel. Een kliniek in het buitenland wordt meestal niet vergoed; dan betalen ouders soms mee.
Ilja Reiman
Mede-oprichter van Multigroove, jarenlang verslaafd aan cocaïne en inmiddels al jaren clean. Als interventiespecialist helpt Ilja verslaafden en hun families de stap naar herstel te zetten.
Lees het verhaal van Ilja → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken