Gamen is een verslaving als je kind de controle erover kwijt is, gamen voorrang krijgt op bijna al het andere en je kind doorgaat ondanks duidelijke problemen op school, thuis of met de gezondheid. De WHO erkent dit als 'gaming disorder' en spreekt meestal pas van een stoornis als dit patroon minstens twaalf maanden duurt. Aanpakken doe je met duidelijke afspraken, aandacht voor wat erachter zit en, als dat niet genoeg is, hulp via de huisarts of jeugdhulp.
Wanneer is gamen een verslaving?
Gamen is een verslaving als je kind de controle erover verliest, gamen voorrang krijgt op bijna alles en je kind ermee doorgaat terwijl het duidelijk schade geeft. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft dit opgenomen in de ICD-11 als "gaming disorder". De WHO benoemt drie kenmerken:
- Minder controle: je kind kan niet goed bepalen wanneer het begint, hoe vaak, hoe lang of wanneer het stopt.
- Gamen krijgt voorrang: andere interesses en dagelijkse bezigheden raken op de achtergrond.
- Doorgaan ondanks problemen: je kind blijft gamen, of gaat zelfs meer gamen, terwijl er problemen zijn op school, thuis, met vrienden of met de gezondheid.
Volgens de WHO moet dit patroon normaal gesproken minstens twaalf maanden zichtbaar zijn voordat je van een stoornis spreekt. De WHO benadrukt ook dat het maar om een klein deel van alle gamers gaat. Veel gamen is dus niet automatisch een verslaving.
Toch hoef je niet te wachten op een diagnose om in te grijpen. Als je dit herkent, maak je je terecht zorgen. En als je moe bent van de dagelijkse strijd, ben je niet de enige.
Welke symptomen van gameverslaving zie je bij een kind?
| Thuis | School en vrienden | Stemming en lichaam |
|---|---|---|
| Boos of agressief als je de game stopt | Cijfers gaan omlaag, spijbelen | Prikkelbaar of somber als hij niet kan gamen |
| Stiekem 's nachts gamen | Minder afspreken met vrienden in het echt | Moe, slecht slapen, laat opstaan |
| Liegen over hoe lang hij heeft gespeeld | Geen interesse meer in sport of hobby's | Overslaan van maaltijden, weinig bewegen |
| Geld uitgeven in games | Huiswerk komt er niet meer van | Alleen tot rust komen achter het scherm |
Let vooral op verandering. Een kind dat vroeger voetbalde, vrienden had en redelijke cijfers haalde, en nu alleen nog achter het scherm zit, laat zien dat er iets verschuift. Lees ook de algemene signalen van verslaving.
Gamen als vlucht
Vaak is gamen niet alleen het probleem, maar ook de oplossing voor iets anders. Een kind dat gepest wordt, zich eenzaam voelt, somber is of moeite heeft op school, vindt in een game succes, vrienden en rust. Dan helpt het weinig om alleen de game af te pakken. Je moet ook kijken naar wat erachter zit.
Hoe pak je een gameverslaving aan zonder oorlog in huis?
Met duidelijke afspraken, een rustige toon en geduld. Verwacht geen wonder in een week.
Praat eerst, beslis daarna
Vraag wat je kind zo leuk vindt aan het spel. Speel eens mee of kijk mee. Je kind voelt zich dan serieus genomen, en jij begrijpt beter waarom stoppen midden in een potje zo moeilijk is. Vertel daarna wat jij ziet en waar je je zorgen over maakt.
Maak afspraken die je kunt controleren
- vaste tijden waarop gamen mag, en tijden waarop niet (bijvoorbeeld niet voor het huiswerk af is);
- geen schermen op de slaapkamer 's nachts; telefoon en controller slapen beneden;
- school, slaap, eten en bewegen gaan voor;
- geen geld uitgeven in games zonder overleg.
Spreek ook af wat er gebeurt als een afspraak niet wordt nagekomen. En doe dat dan ook, rustig en zonder discussie. Een gevolg dat je aankondigt maar niet uitvoert, werkt averechts.
Vervang, niet alleen verbieden
Als je gamen beperkt, ontstaat er een gat. Help je kind dat te vullen: sport, een bijbaantje, samen iets doen. Hoe kleiner de leegte, hoe kleiner de terugval naar het scherm.
Zit op één lijn met je partner
Kinderen voelen feilloos aan als ouders het oneens zijn. Spreek de regels eerst samen af, ook als jullie gescheiden zijn.
Bij agressie gaat veiligheid voor. Wordt je kind agressief als je ingrijpt, ga dan geen strijd aan op dat moment. Zoek hulp bij de huisarts of het jeugdteam. Bij direct gevaar bel je 112. Praat je kind over zelfdoding of somberheid zonder uitweg, bel dan 113 (gratis 0800-0113).
"Praat
Wat kun je zelf volhouden, en wat niet?
Een gameverslaving aanpakken is zwaar. Er komt verzet, er komen terugvallen en soms twijfel je aan jezelf. Geert weet hoe het is om aan de andere kant te staan: hij vond de mensen die hem wilden helpen destijds vooral lastig. Toch was hun aanwezigheid uiteindelijk wat het verschil maakte.
"Geloof me, als iemand echt wil stoppen, dan moet je er zijn." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
Er zijn blijft belangrijk. Maar er zijn betekent niet dat je alles alleen moet doen. Als je merkt dat afspraken niet werken, dat het thuis escaleert of dat je kind ook somber, angstig of teruggetrokken is, dan is het tijd voor hulp van buiten.
Welke hulp of behandeling is er bij gameverslaving?
- De huisarts is vaak de eerste stap. Die kan meedenken en doorverwijzen.
- Het wijk- of jeugdteam van je gemeente. Voor kinderen onder de 18 regelt de gemeente de jeugdhulp.
- Verslavingszorg en jeugd-ggz. Verschillende instellingen behandelen gameverslaving, meestal met gesprekken voor je kind en begeleiding voor de ouders. Jellinek heeft bijvoorbeeld de oudercursus "Help, mijn kind kan niet zonder", ook bedoeld voor ouders van kinderen die te veel achter een scherm zitten.
- Een opname. Bij een ernstige verslaving, of als er ook ander middelengebruik of psychische problemen zijn, kan een opname nodig zijn. Lees meer over een afkickkliniek voor jongeren.
Gamet je kind ook om geld, met inzetten of gokachtige onderdelen? Lees dan ook kind gokt. En lees meer over gameverslaving in het algemeen.
Wat als je kind ouder is dan 18?
Dan kun je minder afdwingen, maar je hebt nog steeds invloed, zeker als je kind thuis woont. Je kunt huisregels stellen, stoppen met betalen voor games en abonnementen en duidelijke voorwaarden verbinden aan thuis wonen. Lees meer bij kind wil geen hulp.
Wat kun je vandaag doen?
- Houd een week bij hoeveel en wanneer je kind gamet, en wat je ziet aan slaap, school en stemming.
- Kies een rustig moment voor een eerste gesprek, zonder meteen regels op te leggen.
- Spreek met je partner af welke regels jullie willen.
- Doe de test voor ouders en naasten om je zorgen op een rij te zetten.
- Vraag een gratis gesprek aan. Meer over onze aanpak voor ouders lees je in de gids voor ouders, of neem direct contact op.
Veelgestelde vragen
Hoeveel uur gamen per dag is te veel?
Er is geen vast aantal uren waarboven het een verslaving is. Het gaat om de gevolgen: slaapt je kind genoeg, gaat school goed, heeft het vrienden en interesses buiten het gamen? Als gamen die dingen verdringt, is het te veel, ongeacht het aantal uren.
Is gameverslaving een officiële diagnose?
Ja. De WHO heeft 'gaming disorder' opgenomen in de internationale classificatie van ziekten (ICD-11). In het DSM-5, het handboek dat veel psychiaters gebruiken, staat gameverslaving als aandoening die nader onderzoek vraagt.
Moet ik de spelcomputer gewoon weghalen?
Van de ene op de andere dag alles afpakken leidt vaak tot heftige ruzie en stiekem gamen elders. Beter werkt het om samen afspraken te maken en die stap voor stap strenger te maken als ze niet worden nagekomen. Bij agressie of gevaar staat jouw veiligheid voorop.
Komt gameverslaving vaker voor bij kinderen met ADHD of autisme?
Kinderen met ADHD of autisme kunnen gevoeliger zijn voor het steeds herhalende beloningssysteem van games. Bespreek het met de huisarts of behandelaar van je kind als je dit herkent, zodat de aanpak bij je kind past.
Wordt behandeling voor gameverslaving vergoed?
Voor kinderen onder de 18 loopt hulp via de gemeente (jeugdhulp) of via een verwijzing van de huisarts. Voor volwassenen valt verslavingszorg meestal onder de basisverzekering, met een verwijsbrief van de huisarts.
Geert Jan Brugman
Ondernemer en vader. Gebruikte zo'n 25 jaar drank en drugs, tot zijn dochter zijn keerpunt werd. Samen met Ilja richtte hij Verslavingshulp Nederland op, om verslaafden en hun familie de weg naar herstel te laten vinden.
Lees het verhaal van Geert → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken