Mijn partner is verslaafd: wat kun je doen?

Herken je dit bij je partner?

Een partner met een verslaving herken je meestal niet aan één moment, maar aan een patroon: het gebruik wordt belangrijker dan afspraken, er wordt gelogen of verborgen, geld verdwijnt en beloftes worden gebroken. Jij ziet het het eerst, en jij voelt het het meest.

Misschien gaat het om alcohol, om cocaïne, om blowen, om pillen of om gokken. Het middel verschilt, maar wat het met een relatie doet lijkt sterk op elkaar:

• Je partner zegt te stoppen of te minderen, en het lukt steeds niet.
• Er zijn geheimen: verstopte flessen, een tweede telefoon, opnames van de rekening die niet te verklaren zijn.
• De stemming thuis hangt af van het gebruik. Na een avond gebruik is er spijt, prikkelbaarheid of stilte.
• Werk, kinderen of vrienden komen op de tweede plaats.
• Als jij er iets van zegt, wordt het jouw probleem: jij zeurt, jij overdrijft, jij bent jaloers.

Herken je meerdere punten? Dan is je zorg terecht. Wil je het scherper zien, doe dan de test voor ouders en naasten.

Waarom voelt het zo eenzaam?

Leven met een verslaafde partner is eenzaam omdat je het vaak niemand vertelt. Je schaamt je, je wilt je partner beschermen, of je bent bang dat anderen zeggen dat je moet weggaan. Ondertussen draag je het alleen.

Ilja Reiman kent die eenzaamheid van de andere kant. Over zijn eigen verslaving zei hij:

"Het is destructief en je wordt er heel eenzaam van." Ilja Reiman in VICE, 2018

Dat geldt voor de verslaafde, en net zo goed voor de partner ernaast. Daarom is de eerste stap vaak niet iets met je partner doen, maar het geheim doorbreken. Vertel het één persoon die je vertrouwt. Een vriendin, je huisarts, een lotgenotengroep of een ervaringsdeskundige. Het lucht op en het geeft je weer overzicht.

Hoe help ik mijn verslaafde partner?

Je helpt je partner het best door eerlijk, rustig en consequent te zijn. Dat betekent: benoemen wat je ziet, niet meer meedoen aan het verbergen, en laten merken dat je de persoon wel steunt, maar het gebruik niet.

Concreet:

1. Praat op een nuchter, rustig moment. Niet als je partner onder invloed is en niet midden in een ruzie.
2. Gebruik ik-zinnen. "Ik schrik als je zo laat thuiskomt en ik zie dat je gedronken hebt" in plaats van "Jij drinkt altijd."
3. Stop met opvangen. Bel niet meer met een smoes naar zijn werk. Ruim niet stilletjes de gevolgen op. Laat de ander de gevolgen voelen van eigen keuzes.
4. Waardeer wat goed gaat. Een avond zonder gebruik, een eerlijk gesprek: benoem het. Positieve aandacht motiveert meer dan alleen kritiek.
5. Heb een concreet aanbod klaar. Zoek uit waar je partner terecht kan, zodat je bij een opening meteen kunt zeggen: "Ik heb iemand gevonden, zullen we samen bellen?"

Hoe zo'n gesprek precies gaat, met voorbeeldzinnen en wat je doet als je partner ontkent, lees je bij iemand aanspreken op een verslaving.

Wat is CRAFT en helpt het partners?

CRAFT (Community Reinforcement and Family Training) is een methode voor naasten van iemand die nog geen hulp wil. Je leert hoe je motiverend praat, grenzen stelt en goed voor jezelf zorgt. Volgens Jellinek zocht bij 70% van de mensen van wie een naaste CRAFT volgde, de persoon met de verslaving uiteindelijk hulp. Verslavingszorginstellingen bieden CRAFT vaak gratis aan, en Jellinek heeft een anonieme online variant, Samen Nuchter.

Hoe bescherm ik mijn kinderen en mezelf?

Je eerste verantwoordelijkheid is de veiligheid van jou en je kinderen. Een verslaving maakt een thuis onvoorspelbaar, en kinderen merken veel meer dan volwassenen denken. Bescherm ze door duidelijk te zijn, ze niet in het geheim mee te nemen en ze niet verantwoordelijk te maken.

• Leg in eenvoudige woorden uit wat er speelt, passend bij de leeftijd: "Papa is ziek van de drank. Het is niet jouw schuld en jij hoeft het niet op te lossen."
• Laat kinderen niet alleen met een partner die onder invloed is, en laat je partner niet onder invloed rijden met de kinderen in de auto.
• Zorg voor een veilige plek bij familie of vrienden waar jullie heen kunnen als het thuis uit de hand loopt.
• Bescherm je geld. Een eigen rekening, geen gezamenlijke leningen meer, inzicht in alle afschrijvingen.

Ilja heeft een dochter. Over wat zijn herstel voor haar betekende, zei hij:

"Mijn trauma hoef ik niet meer door te geven." Ilja Reiman op NPO Radio 1, De Nacht van BNNVARA

Dat is precies waarom ingrijpen ertoe doet: niet alleen voor je partner, ook voor de volgende generatie.

"Wil

"Een

Vraag gratis advies aan

Moet ik blijven of weggaan?

Of je blijft of weggaat, is jouw beslissing en die hoeft niet vandaag. Veel partners voelen druk van buitenaf ("waarom ga je niet gewoon weg?") en schuld van binnenuit ("ik kan hem nu niet laten vallen"). Beide zijn begrijpelijk.

Een paar vragen die helpen bij het nadenken:

• Ben ik, en zijn mijn kinderen, veilig?
• Kan ik mijn grenzen houden als ik blijf?
• Hoeveel van mezelf ben ik al kwijt?
• Wat zou ik een vriendin adviseren die in mijn schoenen staat?

Soms is tijdelijk afstand nemen een tussenweg: een periode apart wonen, met de afspraak dat je partner hulp zoekt. Een grens als "ik blijf alleen als je in behandeling gaat" kan een krachtige stap zijn, maar alleen als je hem ook echt waarmaakt.

Waar vind ik lotgenoten?

Lotgenoten vind je bij zelfhulpgroepen voor naasten. Je zit daar met mensen die precies weten waar je doorheen gaat, zonder dat je iets hoeft uit te leggen.

• Al-Anon: voor naasten van iemand met een drankprobleem. Groepen door het hele land, ook online.
• Nar-Anon: voor naasten van iemand met een drugsverslaving.
• AGOG: voor de omgeving van iemand met een gokprobleem.
• Verslavingszorg: de preventie-afdelingen van instellingen als Jellinek en Tactus hebben groepen en trainingen voor naasten, vaak gratis.

Meer over deze groepen lees je bij lotgenoten en steungroepen. Je kunt daar ook terecht als je partner zelf nog niets wil.

Hoe krijg ik mijn partner in behandeling?

Je krijgt je partner in behandeling door de weg ernaartoe zo kort mogelijk te maken en het moment te pakken als het er is. Na een slechte avond, na een confrontatie op het werk of na een schrikmoment staat iemand vaak even open. Dan moet de volgende stap klaarliggen.

De route in Nederland: de huisarts verwijst door naar de verslavingszorg, en die zorg wordt meestal vergoed uit de basisverzekering. Soms is de wachttijd lang, of past een opname verder weg beter, bijvoorbeeld als je partner echt uit zijn omgeving weg moet. Over die keuzes lees je meer bij afkickkliniek.

Weigert je partner alles, en lopen de problemen op? Dan kan een interventie de doorbraak zijn. Ilja begint zo'n gesprek altijd met zijn eigen verhaal. Een verslaafde voelt zich dan herkend in plaats van beschuldigd, en dat maakt "ja" zeggen makkelijker.

Gaat het specifiek om drank, lees dan verder bij mijn partner is alcoholist. Is het je kind dat gebruikt, kijk dan op onze pagina voor ouders. Meer algemeen over steun als naaste vind je op de pagina naasten van verslaafden.

Ilja Reiman

Mede-oprichter van Multigroove, jarenlang verslaafd aan cocaïne en inmiddels al jaren clean. Als interventiespecialist helpt Ilja verslaafden en hun families de stap naar herstel te zetten.

Lees het verhaal van Ilja → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken