Signalen van drugsgebruik bij je kind zijn onder meer: nieuwe vrienden en minder interesse in school of hobby's, vaker om geld vragen of spullen die verdwijnen, geheimzinnigheid, stemmingswisselingen en een ander slaap- en eetpatroon. Lichamelijk kun je letten op rode ogen, heel grote of kleine pupillen en een strakke kaak. Eén signaal zegt weinig; let op een combinatie en ga het gesprek aan in plaats van te speuren.
Misschien zit je kind ineens alleen nog maar op zijn kamer. Misschien klopt het verhaal over gisteravond niet. Misschien mis je twintig euro uit je portemonnee. Je wilt het niet groter maken dan het is, maar je wilt het ook niet missen. Die twijfel is slopend.
Laten we eerlijk zijn: veel signalen van drugsgebruik lijken op gewoon pubergedrag, of op andere problemen zoals somberheid, pesten of stress. Daarom is het belangrijk om niet op één signaal af te gaan, maar op het totaalbeeld.
Wat zijn de signalen van drugsgebruik bij je kind?
De belangrijkste signalen zijn veranderingen in gedrag: andere vrienden, minder interesse in school en hobby's, geheimzinnigheid, geldgebrek en stemmingswisselingen. Lichamelijke signalen zoals rode ogen of andere pupillen zie je vooral vlak na gebruik.
Jellinek onderscheidt signalen bij gewoontegebruik en bij probleemgebruik.
Bij gewoontegebruik zie je vaak:
- nieuwe vrienden die ook gebruiken;
- minder interesse in sport, school of andere activiteiten;
- vaker om geld vragen zonder duidelijke reden, of kleine spullen die verdwijnen;
- prikkelbaarheid en geheimzinnigheid;
- iets lagere schoolresultaten.
Bij probleemgebruik worden de signalen sterker:
- je kind trekt zich terug uit het gezin en van oude vrienden;
- schoolverzuim of uitval;
- diefstal of geldproblemen;
- liegen, ook over kleine dingen;
- afvallen, slecht slapen, zichzelf verwaarlozen;
- sterke stemmingswisselingen;
- contact met de politie.
Spullen die je kunt tegenkomen: vloeitjes, tipjes, zakjes, kleine flesjes met vloeistof, ballonnen of lachgascilinders. Die zeggen niet alles, maar zijn wel een reden om het gesprek aan te gaan.
Signalen per middel
Elk middel heeft zijn eigen effecten. Het overzicht hieronder helpt je om te begrijpen wat je ziet. Let op: lang niet alle signalen zijn altijd zichtbaar, en ze kunnen ook een andere oorzaak hebben.
| Middel | Signalen tijdens of vlak na gebruik | Wat je de dagen erna kunt zien |
|---|---|---|
| Wiet / hasj (blowen) | Rode ogen, giechelig of juist suf en sloom, vergeetachtig, veel trek in eten, zoetige geur | Weinig motivatie, moe, concentratieproblemen bij dagelijks gebruik |
| Alcohol | Drankgeur, minder geremd, slechte coördinatie, onduidelijk praten | Kater, prikkelbaar, lege flessen of blikjes |
| Cocaïne (coke) | Grote pupillen, energiek, veel praten, vaak naar de wc, onrustig, prikkelbaar | Somber, uitgeput, geldgebrek |
| XTC / MDMA | Grote pupillen, opgewekt, knuffelig, energiek, praterig, lang kunnen dansen | Een dip: somber, moe, lusteloos |
| 3-MMC (miauw) | Veel praten, ontremd, zelfverzekerd, kaakspanning of knarsetanden, onrustig, slecht slapen, angstig of achterdochtig | Sterke drang om opnieuw te gebruiken, uitgeput, somber |
| Speed (amfetamine) | Grote pupillen, veel praten, snel ademen | Uitgeput, prikkelbaar |
| GHB | Lijkt dronken, slaperig, verward, duizelig, misselijk of braken, plotseling in slaap vallen ("out gaan") | Concentratie- en geheugenproblemen, onrust of angst als het niet gebruikt wordt |
| Lachgas | Ballonnen, cilinders of tanks; het effect duurt maar enkele minuten | Bij veel gebruik: tintelingen of gevoelloosheid in handen en voeten |
Bronnen: Jellinek, DRUGSinfo (Trimbos-instituut). Lees ook meer over cocaïneverslaving en alcoholverslaving.
Wanneer bel je 112? Als je kind niet wekbaar is, slecht of onregelmatig ademt, heel verward is of een aanval krijgt. Vooral GHB is verraderlijk: de dosis met een prettig effect ligt dicht bij een dosis waarbij iemand bewusteloos raakt. Tintelingen of gevoelloosheid na lachgasgebruik zijn een alarmsignaal: dan moet het gebruik direct stoppen en is een arts nodig.
Wat is normaal pubergedrag en wat niet?
Pubers zijn vaak moe, slapen lang, hebben wisselende humeuren en trekken zich terug op hun kamer. Dat is op zich normaal. Het wordt zorgelijk als meerdere signalen tegelijk optreden, als de verandering plotseling is, en vooral bij signalen die weinig met de puberteit te maken hebben: geld dat verdwijnt, liegen over waar je kind was, een compleet nieuwe vriendengroep en een snelle daling op school.
Twijfel je? Vraag je dan af:
- Is mijn kind in een paar maanden duidelijk veranderd?
- Zijn oude vrienden en hobby's verdwenen?
- Klopt het verhaal steeds vaker niet?
- Mis ik geld of spullen?
- Maak ik me al langer zorgen dan ik wil toegeven?
Als je op meerdere vragen "ja" zegt, is het tijd om het gesprek aan te gaan. Doe ook de test voor ouders en naasten voor een eerste inschatting.
"Bespreek
Moet ik de kamer van mijn kind doorzoeken?
Liever niet stiekem. Jellinek adviseert: niet speuren, maar praten. Als je kind ontdekt dat je zijn kamer of telefoon hebt doorzocht, kan het vertrouwen voor lange tijd beschadigd raken, en juist dat vertrouwen heb je nodig om te helpen.
Er zijn situaties waarin je wel ingrijpt, bijvoorbeeld als je bang bent dat je kind in gevaar is of dat er drugs voor de verkoop in huis liggen. Wees daar dan eerlijk over: "Ik heb op je kamer gekeken omdat ik bang was dat je in gevaar bent." Dat is beter dan het te verzwijgen en het later te laten uitkomen.
Ook een drugstest thuis lijkt een snelle oplossing, maar is meestal geen goede eerste stap. Een test is niet altijd betrouwbaar, kan het vertrouwen schaden en zegt niets over waarom je kind gebruikt.
Wat doe ik als ik drugs vind?
Blijf rustig. Neem het weg, maar ga niet meteen naar je kind toe. Wacht tot je zelf gekalmeerd bent en je kind nuchter is. Vertel dan wat je hebt gevonden en vraag naar het verhaal.
Stel: je vindt een zakje met wit poeder in de jaszak van je dochter. Je kunt zeggen: "Ik heb dit gevonden. Ik ben geschrokken en ik wil graag weten wat er speelt." Daarna luister je. Ontkenning is normaal. Blijf bij wat je hebt gezien en houd de deur open.
Vind je een grotere hoeveelheid, verpakt in porties, dan kan er ook sprake zijn van dealen. Dat brengt extra risico's mee voor je kind en voor jullie gezin. Zoek dan advies.
Waarom zie je het vaak pas laat?
Omdat de meeste mensen die gebruiken heel goed zijn in verbergen. Ouders die het pas laat ontdekken, voelen zich vaak schuldig: hoe heb ik dit kunnen missen? Maar verbergen is een vast onderdeel van verslaving.
Geert verborg zijn gebruik jarenlang voor zijn dochter, tot zij hem vertelde dat ze het allang wist:
"Toen zij me vertelde dat ze wist dat ik drugs gebruikte, knapte er iets in mij. Al die tijd dacht ik dat ik mijn verslaving perfect voor haar had verborgen." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
Wat hieruit blijkt: uitspreken wat je ziet, kan een kantelpunt zijn. Ook als je kind eerst boos wordt of ontkent.
Ik zie de signalen. Wat nu?
Ga het gesprek aan, op een rustig moment en zonder beschuldigingen. Lees hoe je dat aanpakt op mijn kind gebruikt drugs: wat moet ik doen?. Is je kind al verder dan experimenteren, kijk dan bij mijn zoon is verslaafd of in onze complete gids voor ouders.
Je hoeft dit niet alleen te doen. In een gratis gesprek met ons bespreek je wat je ziet en welke stap nu past. Neem contact op.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de eerste signalen van drugsgebruik bij een puber?
Vaak begint het met gedrag: nieuwe vrienden, minder zin in sport of school, geheimzinnig doen over waar hij of zij is geweest, en vaker om geld vragen. Lichamelijke signalen zoals rode ogen of andere pupillen zie je meestal pas als je kind net heeft gebruikt.
Moet ik de kamer van mijn kind doorzoeken?
Liever niet stiekem. Als je kind erachter komt, is het vertrouwen vaak voor lange tijd beschadigd. Twijfel je over de veiligheid van je kind, zeg dan eerlijk dat je gaat kijken en waarom. Een gesprek levert meestal meer op dan zoeken.
Wat doe ik als ik drugs vind op de kamer van mijn kind?
Blijf rustig en ga niet meteen de confrontatie aan. Neem het weg, wacht tot je kind nuchter is en vertel wat je hebt gevonden. Vraag naar het verhaal erachter. Gaat het om een flink voorraadje of verpakte porties, dan kan er ook sprake zijn van dealen; zoek dan advies.
Is een drugstest thuis een goed idee?
Meestal niet als eerste stap. Een thuistest kan het vertrouwen schaden, is niet altijd betrouwbaar en vertelt je niet hoe vaak of waarom je kind gebruikt. Een rustig gesprek, eventueel met hulp van een adviseur, levert meer op.
Hoe weet ik of het puberteit is of drugsgebruik?
Pubers zijn vaak moe, wisselend van humeur en veel op hun kamer. Het wordt zorgelijk als er meerdere signalen tegelijk zijn, als het snel verandert, en vooral als er geld verdwijnt, school sterk achteruitgaat of je kind liegt over waar het is geweest.
Geert Jan Brugman
Ondernemer en vader. Gebruikte zo'n 25 jaar drank en drugs, tot zijn dochter zijn keerpunt werd. Samen met Ilja richtte hij Verslavingshulp Nederland op, om verslaafden en hun familie de weg naar herstel te laten vinden.
Lees het verhaal van Geert → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken