CRAFT (Community Reinforcement and Family Training) is een methode voor partners, ouders, familie en vrienden van iemand met een verslaving die geen hulp wil. Je leert positief communiceren, gedrag zonder gebruik belonen, gevolgen van gebruik niet meer opvangen, het juiste moment kiezen om hulp voor te stellen en beter voor jezelf zorgen. Volgens Jellinek zocht bij 70% van de mensen van wie een naaste CRAFT volgde, de persoon uiteindelijk hulp. Verslavingszorginstellingen bieden CRAFT vaak gratis aan, zonder verwijzing.
Wat is de CRAFT-methode?
De CRAFT-methode (Community Reinforcement and Family Training) is een training voor naasten van iemand met een verslavingsprobleem. Je leert hoe je je partner, kind of familielid kunt motiveren om hulp te zoeken, en hoe je je eigen leven weer beter maakt. De persoon met de verslaving hoeft zelf niet mee te doen. Jij bent degene die de training volgt.
Misschien heb je al van alles geprobeerd. Praten, smeken, boos worden, flessen weggooien, dreigen. En misschien heb je het gevoel dat niets helpt en dat je zelf aan het verdwijnen bent. Dat is precies de situatie waarvoor CRAFT is bedacht. De methode gaat niet uit van confrontatie, maar van iets wat je al hebt: een band met die persoon.
De methode is in de Verenigde Staten ontwikkeld, als familievariant van de Community Reinforcement Approach (CRA). Het idee daarachter: mensen veranderen eerder als een leven zonder middel meer oplevert dan een leven met. Jij kunt daar als naaste invloed op hebben.
Wat leer je bij CRAFT?
Bij CRAFT leer je vaardigheden die direct invloed hebben op het gedrag van je naaste en op jullie communicatie. Volgens de brochure van Jellinek begin je met het patroon van het gebruik in kaart te brengen, daarna leer je methoden om de ander te motiveren, en besteed je tijd aan je eigen kwaliteit van leven. Na elk gesprek krijg je oefeningen mee.
De onderdelen die je vrijwel altijd tegenkomt:
- Het gebruik begrijpen. Wanneer drinkt of gebruikt je naaste? Wat gaat eraan vooraf, wat levert het op? Als je het patroon kent, zie je ook waar je kunt ingrijpen.
- Positief communiceren. Korte, rustige ik-zinnen in plaats van verwijten. Bijvoorbeeld: "Ik vond het fijn om gisteren met je te eten. Ik merk dat ik me dan dichter bij je voel."
- Belonen wat goed gaat. Is je naaste een avond nuchter? Dan doe je iets leuks samen, geef je aandacht, laat je merken dat je het ziet. Zonder middel moet het leven aantrekkelijker voelen.
- Gevolgen niet meer opvangen. Geen smoesjes meer naar werk, geen kater wegpoetsen, geen schulden afbetalen. Je laat de ander de gevolgen van gebruik zelf ervaren. Dat voelt hard, maar het maakt de verslaving minder comfortabel.
- Het juiste moment kiezen. Er komen momenten waarop iemand openstaat: na een slechte avond, bij spijt, na een opmerking van een kind. Je leert die momenten herkennen en dan concreet hulp voorstellen, met een adres of naam klaar.
- Voor jezelf zorgen. Je eigen leven weer oppakken, je schuldgevoel verkleinen en het gevoel loslaten dat jij verantwoordelijk bent voor het gedrag van de ander.
- Veiligheid. Waar nodig leer je voorzorgsmaatregelen nemen tegen geweld.
Lees bij hoe spreek je iemand aan op drugsgebruik voorbeeldzinnen die je meteen kunt gebruiken.
Hoe goed werkt CRAFT?
CRAFT is wetenschappelijk goed onderzocht en werkt voor veel gezinnen. Volgens Jellinek is bij 70% van de mensen met een verslavingsprobleem van wie een naaste de CRAFT-methode volgde, de persoon uiteindelijk hulp gaan zoeken. Het Trimbos-instituut schrijft dat buitenlands onderzoek laat zien dat na CRAFT ongeveer twee derde van de mensen met problematisch middelengebruik in behandeling gaat.
Er is een tweede winst die vaak vergeten wordt. Jellinek noemt in zijn brochure ook dat het familieleden en partners lukte hun eigen kwaliteit van leven te verbeteren. Ook als je naaste (nog) niet in beweging komt, heb je dus iets aan de training.
Eerlijk is eerlijk: geen methode geeft garanties. Een cijfer van 70% betekent ook dat het bij een deel van de mensen niet lukt. Dat ligt dan niet aan jou.
Waarom het werkt: wat jij zegt, komt aan
Veel naasten denken dat hun woorden nergens meer toe doen. De ander lacht het weg of wordt boos. Toch komt het vaak harder aan dan je denkt. Geert Jan Brugman merkte dat zelf, toen zijn dochter hem vertelde dat ze het wist:
"Toen zij me vertelde dat ze wist dat ik drugs gebruikte, knapte er iets in mij. Al die tijd dacht ik dat ik mijn verslaving perfect voor haar had verborgen." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
Dat werd zijn keerpunt. Geen preek, geen ultimatum: één eerlijke zin van iemand van wie hij hield. CRAFT leert je zulke momenten niet te laten liggen, en ze niet te verspillen aan ruzie.
"Laat
Waar kun je een CRAFT-training volgen?
CRAFT wordt aangeboden door verslavingszorginstellingen, vaak gratis en zonder verwijzing, bij de afdeling preventie. Het aanbod verschilt per regio. Een paar voorbeelden die we hebben gecontroleerd:
| Aanbieder | Vorm | Goed om te weten |
|---|---|---|
| Jellinek | Maximaal 6 individuele gesprekken met een behandelaar | Gratis; voor wie in Amsterdam of Hilversum woont; je naaste is 23 jaar of ouder en nog niet in behandeling |
| Tactus | Groepstraining van 7 wekelijkse bijeenkomsten van 1,5 uur | Gratis; maximaal twaalf deelnemers; in verschillende regio's |
| Zelfhulp Naasten (online) | Online programma in je eigen tempo | Genoemd door Jellinek en het Trimbos-instituut; om je naaste te motiveren en je eigen leven te bewaken |
Woon je elders? Vraag bij de verslavingszorginstelling in je regio of bij je huisarts naar CRAFT of een andere training voor naasten. Je kunt ook de Jellinek Advieslijn bellen: 088-505 1220, op werkdagen van 13.00 tot 17.00 uur.
Is er geweld of dreiging in huis? Dan gaat jouw veiligheid voor, en is CRAFT niet de eerste stap. Jellinek sluit situaties met huiselijk geweld uit van de training. Bel Veilig Thuis (0800-2000, gratis en anoniem) en bij direct gevaar 112.
Wat als CRAFT niet genoeg is?
Soms gaat het te hard. De schulden lopen op, de gezondheid gaat achteruit, er zijn kinderen in huis die eronder lijden of je bent zelf op. Dan is weken oefenen niet altijd mogelijk. Een interventie kan dan een volgende stap zijn: de familie gaat samen, goed voorbereid en met een ervaren begeleider, het gesprek aan, met een behandelplek die al klaarligt.
Ilja Reiman voert zulke interventies aan huis uit, door heel Nederland. Hij begint met zijn eigen verhaal, zodat je naaste zich herkend voelt in plaats van aangevallen. Dat sluit goed aan bij de gedachte achter CRAFT: niet aanvallen, wel duidelijk zijn.
Twijfel je wat bij jullie past? Lees ook je kind wil geen hulp, lotgenoten en steungroepen of de hub voor naasten. Of laat via het contactformulier je gegevens achter voor een gratis eerste gesprek.
Veelgestelde vragen
Werkt CRAFT ook bij gokken of gamen?
CRAFT is vooral onderzocht bij alcohol en drugs. De principes zijn ook bruikbaar bij gokken en gamen, en sommige instellingen bieden het daarvoor aan. Vraag het na bij de verslavingszorg in je regio.
Moet de persoon met de verslaving meedoen aan CRAFT?
Nee. CRAFT is juist bedoeld voor jou als naaste. De ander hoeft er niets van te weten. Bij Jellinek mag je naaste wel een keer mee naar een gesprek als hij of zij dat wil.
Hoe lang duurt een CRAFT-training?
Dat verschilt per aanbieder. Jellinek biedt nu maximaal zes individuele gesprekken. Tactus geeft een groepstraining van zeven wekelijkse bijeenkomsten van anderhalf uur. Online kun je in je eigen tempo werken.
Is CRAFT hetzelfde als een interventie?
Nee. Bij CRAFT verander jij stap voor stap je eigen gedrag, over weken of maanden. Bij een interventie gaat de familie samen, op één moment en goed voorbereid, het gesprek aan, vaak met een ervaren begeleider erbij. Beide zijn niet-veroordelend bedoeld en ze kunnen elkaar aanvullen.
Wat als CRAFT niet lukt?
Ook dan heb je er vaak iets aan: naasten voelen zich na CRAFT vaak sterker en minder gestrest. Komt je naaste toch niet in beweging en loopt de schade op, dan kun je een interventie overwegen. Je kunt ook met ons overleggen wat een volgende stap kan zijn.