Als je vriend of partner cocaïne gebruikt, benoem dan rustig en concreet wat je ziet, op een moment dat hij nuchter is en niet in de dip zit. Af en toe snuiven is niet onschuldig: volgens Jellinek bestaat echt veilig gebruik niet, en cocaïne met alcohol is extra belastend voor het hart. Een probleem wordt het als hij meer gebruikt dan hij wil, het verbergt of door blijft gaan ondanks schade. Stel grenzen, bescherm je geld en zoek zelf steun.
Hoe herken je dat je partner cocaïne gebruikt?
Cocaïnegebruik herken je vaak aan een patroon van uitersten: tijdens gebruik is iemand druk en overmoedig, de dagen erna leeg en prikkelbaar. Volgens Jellinek zijn gebruikers onder invloed vaak opgewekt, energiek, praterig en overmoedig, luisteren ze slecht en gaan ze vaak naar de wc. Daarna volgt een down, leeg en oververmoeid gevoel.
Signalen die partners vaak opmerken:
| Tijdens gebruik | De dag(en) erna | Bij langer of vaker gebruik |
|---|---|---|
| Praterig, druk, overmoedig | Moe, leeg, somber | Nerveus en rusteloos |
| Vaak naar de wc | Prikkelbaar, kort lontje | Wantrouwig, snel boos |
| Snotterige neus, snuiven | Onbereikbaar, afzeggen | Minder goed functioneren op werk |
| Laat thuis, niet opnemen | Schuldgevoel of beloftes | Geld dat verdwijnt, opnames die je niet kunt verklaren |
Eén signaal zegt niet zoveel. Een patroon wel. Vaak is het ook het geld dat de doorslag geeft: opnames in de nacht, tikkies, of een rekening die steeds leger is dan je zou verwachten.
Is af en toe snuiven al een probleem?
Af en toe snuiven is niet onschuldig. Volgens Jellinek bestaat echt veilig gebruik van cocaïne niet. Het belast hart en bloedvaten, en in combinatie met alcohol, wat heel vaak samengaat, nog meer. Of het al een verslaving is, hangt af van de controle die hij nog heeft.
Stel jezelf deze vragen:
- Gebruikt hij vaker of meer dan hij zelf zegt te willen?
- Is "alleen in het weekend" langzaam ook doordeweeks geworden?
- Heeft hij moeite om een feestje of avond zonder door te komen?
- Gaat het ten koste van werk, geld, slaap of jullie relatie?
- Verbergt of ontkent hij het?
Bij meerdere keren "ja" is er meer aan de hand dan recreatief gebruik. Meer over de risico's en de verslaving zelf lees je bij cocaïneverslaving.
Waarom cocaïne en alcohol samen extra gevaarlijk zijn
Cocaïne en alcohol vormen samen in het lichaam een nieuwe stof: cocaëthyleen. Volgens Jellinek belast die het hart, de lever en de bloedvaten zwaarder dan cocaïne of alcohol alleen, en blijft hij langer in het bloed. Omdat veel mensen coke juist gebruiken om langer te kunnen drinken, is dit een van de grootste risico's.
Waarom gebruikt hij stiekem?
Stiekem gebruiken hoort bij cocaïneverslaving. Niet omdat je partner een slecht mens is, maar omdat schaamte en de drang om te gebruiken tegelijk bestaan. Hij weet dat het niet goed gaat, wil het niet zien, en wil vooral niet dat jij het ziet.
Geert Jan Brugman weet hoe ver dat gaat. Over de tijd dat zijn dochter bij hem was, schreef hij:
"Zodra mijn dochter naar haar moeder ging, stond de dealer om de hoek te wachten. Met de ene hand zwaaide ik naar mijn dochter en in de andere hand pakte ik de coke aan." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
Dat laat zien hoe goed iemand een verslaving voor zijn naasten kan verbergen. En ook dat wantrouwen bij jou niet zomaar uit de lucht komt. Als je iets voelt, is er vaak ook iets.
Hoe bespreek je het zonder ruzie?
Je bespreekt cocaïnegebruik het best op een moment dat je partner nuchter én uitgerust is: niet tijdens het gebruik en niet in de dip erna, als hij prikkelbaar en somber is. Begin bij jezelf, wees concreet en houd het kort.
Voorbeeldzinnen:
- "Ik wil met je praten over iets wat me bezighoudt. Ik merk dat je na het weekend steeds twee dagen onbereikbaar bent, en ik maak me zorgen."
- "Ik zag zaterdag dat je steeds naar de wc ging en ineens heel druk was. Ik denk dat je gebruikt hebt. Klopt dat?"
- "Ik ben niet boos. Ik wil gewoon weten wat er speelt, want ik merk dat het ons uit elkaar drijft."
Wat je beter kunt vermijden: zijn telefoon doorzoeken en daarmee aankomen, beschuldigen in het bijzijn van vrienden, of dreigen met dingen die je niet waarmaakt. Ontkent hij? Laat het staan en kom erop terug na een volgend voorval. Meer gesprekstechnieken lees je bij iemand aanspreken op een verslaving.
"Geert
Waarom beloftes vaak niet gehouden worden
Veel partners horen na een zware avond: "Dit was de laatste keer." En dan gebeurt het toch weer. Dat voelt als liegen, en soms is het dat ook. Maar vaak meent de gebruiker het op dat moment echt.
Geert beschrijft het zo:
"In mijn hoofd ben ik duizenden keren gestopt, maar telkens kocht ik weer coke terwijl ik het niet wilde." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
Voor jou betekent dat: vertrouw niet op beloftes, maar op gedrag. Een belofte zonder hulp is meestal niet genoeg. "Ik stop" is goed; "ik heb een afspraak bij de huisarts" is beter.
Welke grenzen kun je stellen?
Je kunt het gebruik van je partner niet verbieden, maar wel bepalen wat jij accepteert. Een grens werkt alleen als hij duidelijk is en als je hem waarmaakt.
Voorbeelden van grenzen:
- Geen drugs in huis.
- Niet thuiskomen onder invloed als de kinderen er zijn.
- Geen gezamenlijk geld meer voor uitgaan zolang er gebruikt wordt.
- Niet meer liegen voor hem tegen zijn werk of familie.
- Als hij na het weekend niet aanspreekbaar is, ga jij met de kinderen een dag naar familie.
Wanneer bel je 112? Bij pijn op de borst, een hevige hartslag, benauwdheid, een aanval, extreme verwardheid of agressie na gebruik bel je direct 112. Cocaïne, zeker samen met alcohol, kan het hart ernstig belasten. Voel je je onveilig thuis door agressie, bel dan Veilig Thuis: 0800-2000, gratis en anoniem.
Bescherm daarnaast je geld. Cocaïne is duur, en een verslaving kan snel een gat in een gezamenlijke rekening slaan. Houd een eigen rekening aan voor vaste lasten en je eigen inkomen.
Welke hulp is er bij cocaïneverslaving?
Bij een cocaïneverslaving wordt meestal gewerkt met gesprekken en gedragstherapie, ambulant of tijdens een opname. In Nederland verwijst de huisarts door naar de verslavingszorg, die meestal vergoed wordt uit de basisverzekering. Een opname is zinvol als iemand steeds terugvalt of echt uit zijn omgeving en het gebruikerscircuit weg moet. Daarover lees je meer bij afkickkliniek.
Weigert je partner alle hulp en lopen de problemen op, dan kan een interventie de stap zijn die het verschil maakt. En vergeet jezelf niet: ook als hij nog niets wil, kun jij steun krijgen. Lees verder bij mijn partner is verslaafd, of als het om een kind gaat bij onze pagina voor ouders.
Veelgestelde vragen
Is af en toe een lijntje snuiven al een probleem?
Volgens Jellinek bestaat echt veilig gebruik van cocaïne niet. Of het al een verslaving is, hangt af van controle: gebruikt hij vaker of meer dan hij van plan is, heeft hij last van de dagen erna, of gaat het ten koste van werk, geld of jullie relatie? Dan is het een probleem, ook als het 'alleen in het weekend' is.
Waarom is cocaïne met alcohol zo gevaarlijk?
Volgens Jellinek vormen cocaïne en alcohol samen in het lichaam de stof cocaëthyleen. Die belast hart, lever en bloedvaten zwaarder en blijft langer in het bloed dan cocaïne alleen. De combinatie verhoogt de kans op hartproblemen.
Mijn vriend snuift stiekem, moet ik hem confronteren?
Ja, maar niet als hij onder invloed is of net in de dip zit. Kies een rustig moment, benoem wat je hebt gezien en hoe het voor jou voelt. Ga niet zoeken naar bewijs: het gesprek gaat over jouw zorg, niet over het winnen van een discussie.
Welke behandeling werkt bij cocaïneverslaving?
Bij cocaïneverslaving wordt meestal gewerkt met gesprekken en gedragstherapie, ambulant of tijdens een opname. Er is geen medicijn dat de verslaving zelf oplost. Een opname kan helpen als iemand uit zijn omgeving en gebruikerscircuit moet. Goede nazorg is daarna essentieel.
Ik wil niet dat mijn vriend drugs gebruikt, mag ik dat eisen?
Je mag altijd zeggen wat jouw grens is, bijvoorbeeld geen drugs in huis of niet thuiskomen onder invloed. Je kunt het gebruik niet afdwingen, maar je kunt wel bepalen wat jij accepteert en wat de gevolgen zijn als hij die grens overschrijdt.
Geert Jan Brugman
Ondernemer en vader. Gebruikte zo'n 25 jaar drank en drugs, tot zijn dochter zijn keerpunt werd. Samen met Ilja richtte hij Verslavingshulp Nederland op, om verslaafden en hun familie de weg naar herstel te laten vinden.
Lees het verhaal van Geert → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken