Een opname in een afkickkliniek begint met een intake, waarin de kliniek kijkt wat je nodig hebt. Daarna volgt vaak eerst een detox: je lichaam raakt het middel kwijt, bij alcohol, GHB en benzodiazepinen altijd onder medische begeleiding. Vervolgens werk je in een vast dagritme met groepstherapie, individuele gesprekken en voorlichting. Veel klinieken betrekken de familie. Na het ontslag volgt nazorg, want daar begint het herstel pas echt. Een opname duurt vaak zes tot acht weken, soms korter of langer.
Ik weet nog hoe het voelt om die stap te zetten. Het voelt als opgeven en als hoop tegelijk. Je gaat naar een plek die je niet kent, met mensen die je niet kent. En je laat alles wat vertrouwd was even achter.
Op deze pagina leg ik uit hoe een opname in een afkickkliniek meestal verloopt. Elke kliniek werkt anders, dus vraag altijd naar de details. Maar de grote lijn is bijna overal hetzelfde.
Hoe verloopt een opname in een afkickkliniek?
Een opname verloopt meestal in vijf stappen: intake, detox, behandeling, ontslag en nazorg. De intake bepaalt wat je nodig hebt. De detox zorgt dat je lichaam het middel kwijtraakt. De behandeling is het echte werk: leren waarom je gebruikt en hoe je ermee stopt. Daarna volgen het ontslag en de nazorg, het deel dat het vaakst wordt onderschat.
Stap 1: de aanmelding en de intake
Voor de opname is er een intakegesprek. Daarin vraagt de kliniek naar je gebruik (welk middel, hoeveel, hoe lang), je lichamelijke en psychische gezondheid, eerdere behandelingen, je thuissituatie en je motivatie. Soms volgt er een lichamelijk onderzoek of bloedonderzoek.
Bij een regionale instelling is daar meestal een verwijzing van de huisarts voor nodig, en zit er vaak een wachttijd tussen aanmelding en intake. Bij een particuliere kliniek of een kliniek in het buitenland gaat het vaak sneller.
Ben je 16 of ouder? Dan beslis je zelf over de behandeling. Wil je iemand meenemen naar de intake, een ouder of je partner, dan kan dat vaak.
Wat neem je mee?
De meeste klinieken sturen een paklijst. Meestal gaat het om:
- identiteitsbewijs en zorgpas;
- eigen medicijnen in de originele verpakking, met een medicatieoverzicht;
- makkelijke kleding, sportkleding en goede schoenen;
- toiletspullen (soms zonder alcohol erin);
- iets om te schrijven, want er wordt vaak gewerkt met opdrachten en een dagboek.
Vraag ook naar de regels rond telefoon, laptop, roken en geld.
Stap 2: de detox onder medische begeleiding
Bij veel opnames begint het met een detox: je lichaam raakt het middel kwijt. Daarbij kunnen ontwenningsverschijnselen optreden, zoals onrust, slecht slapen, zweten, trillen of somberheid. Bij Jellinek duurt een detox gemiddeld één tot twee weken.
Bij alcohol, GHB en benzodiazepinen (slaap- en kalmeringsmiddelen) is de detox medisch werk. Abrupt stoppen met deze middelen kan gevaarlijk zijn, met onder meer epileptische aanvallen of een delier. Een arts moet de detox begeleiden en vaak wordt er medicatie gegeven om veilig af te bouwen. Stop daarom niet "alvast" zelf voor de opname zonder overleg met een arts. Bij acuut gevaar bel je 112.
Bij middelen als cannabis of cocaïne zijn de lichamelijke risico's van stoppen meestal kleiner, maar de psychische kant kan zwaar zijn: somberheid, prikkelbaarheid, trek. Ook dan is begeleiding belangrijk.
Stap 3: het dagritme en de behandeling
Na de detox begint de eigenlijke behandeling. Een dag in een afkickkliniek is meestal strak ingedeeld. Bij het Minnesota-programma van Jellinek ben je bijvoorbeeld vijf dagen per week de hele dag bezig met je behandeling. Een dag kan er ongeveer zo uitzien:
| Moment | Wat gebeurt er meestal |
|---|---|
| Ochtend | Vroeg opstaan, ontbijt, korte groepsbijeenkomst |
| Ochtend | Groepstherapie of voorlichting over verslaving |
| Middag | Individueel gesprek, opdrachten, sport of creatieve therapie |
| Avond | Huiswerk, groepsavond of zelfhulpbijeenkomst |
| Hele dag | Vaste tijden voor eten, rust en slapen, taken in huis |
Die structuur is geen straf. Als je leven draaide om gebruiken, is een vast ritme vaak het eerste houvast in lange tijd.
Welke therapie krijg je?
Dat hangt af van de kliniek. Vaak is het een combinatie van:
- groepstherapie: ervaringen delen met anderen die hetzelfde meemaken;
- individuele gesprekken met een vaste behandelaar;
- het twaalfstappenmodel of cognitieve gedragstherapie;
- aandacht voor bijkomende problemen, zoals trauma, angst of depressie;
- terugvalpreventie: wat doe je als de trek komt?
Niet iedereen heeft aan hetzelfde iets. Ilja zweert bij groepstherapie en de twaalf stappen. Ik zelf ging nooit naar groepsbijeenkomsten en had meer aan een therapeut en een psychiater. Het mooiste is een kliniek die kijkt naar wat bij jou werkt.
Stap 4: familie en bezoek
Verslaving raakt ook de mensen om je heen, en een goede kliniek weet dat. Veel klinieken betrekken de familie, bijvoorbeeld met:
- familiedagen, waarop ouders, partners of broers en zussen meedoen aan het programma;
- gezinsgesprekken met de behandelaar;
- voorlichting voor familie over verslaving en over wat ze thuis wel en niet moeten doen.
Bezoek en telefoon zijn vaak aan regels gebonden. In de eerste periode is het contact soms beperkt, zodat je kunt landen. Dat kan zwaar zijn, voor jou en voor je familie, maar het is meestal bewust zo gedaan. Vraag bij de intake hoe het werkt, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Bij een kliniek in het buitenland is bezoek lastiger. Vraag dan hoe je familie op afstand betrokken wordt, bijvoorbeeld via videogesprekken.
"Of
Hoe lang duurt een opname in een afkickkliniek?
Dat verschilt per programma. Een losse detox duurt bij Jellinek gemiddeld één tot twee weken. Een klinische behandeling duurt daar zes tot acht weken, vaak gevolgd door een periode dagbehandeling. Het Minnesota-programma van Jellinek is een opname van zes weken. Klinieken in het buitenland werken vaak met zes weken of langer.
Ik was zelf zes weken in een kliniek in Zuid-Afrika. Ilja werd ook in Zuid-Afrika opgenomen; volgens de Leeuwarder Courant bleef hij daar drie maanden.
Stap 5: het ontslag
Het ontslag is een groot moment. Je komt terug, vaak vol goede voornemens. Maar thuis is alles nog hetzelfde: hetzelfde huis, dezelfde straat, dezelfde telefoonnummers in je telefoon. Daarom is een goed ontslagplan zo belangrijk:
- Waar ga je wonen?
- Wat doe je overdag: school, werk, vrijwilligerswerk, sport?
- Met wie heb je nog contact, en met wie beter niet?
- Wat zijn de afspraken over geld?
- Wat doe je als het misgaat?
Na mijn eigen herstel ging ik drie jaar lang eigenlijk nergens heen, behalve naar mijn moeder, mijn zus en een paar vrienden. De wereld buiten voelde te groot. Wat mij naar buiten trok, was mijn dochter.
Stap 6: nazorg, waar herstel pas begint
Dit is voor mij de belangrijkste stap van allemaal.
"In mijn ogen begint het herstel van een verslaving pas wanneer je uit de afkickkliniek komt." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
In de kliniek ben je beschermd. Daarna komt het echte werk: elke dag opnieuw kiezen. Goede nazorg helpt daarbij, bijvoorbeeld met:
- vervolggesprekken of dagbehandeling;
- een terugvalpreventieplan;
- zelfhulpgroepen zoals AA of NA;
- hulp bij werk, geld, sport en een dagritme;
- begeleiding van je ouders of partner, want ook jullie relatie verandert.
Daarom bieden wij na elke opname minimaal zes maanden nazorg. Een terugval kan gebeuren. Het is geen reden om op te geven, wel een reden om de nazorg serieus te nemen.
Hoe helpen wij je rond een opname?
Wij zijn geen kliniek. We zijn ervaringsdeskundigen die zelf zijn opgenomen geweest en weten hoe het voelt. We helpen je bij het kiezen van een kliniek, bereiden samen met je de opname voor en zijn er in de maanden daarna.
Lees ook hoe je de juiste afkickkliniek kiest, of meer over een afkickkliniek voor alcohol of voor drugs. Of neem direct contact op voor een gratis eerste gesprek.
Zoek je dit voor je kind of partner? Lees dan wat je als ouder kunt doen of hoe een interventie werkt als iemand nog niet wil.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een opname in een afkickkliniek?
Dat verschilt per kliniek en programma. Bij Jellinek duurt een detox gemiddeld één tot twee weken en een klinische behandeling zes tot acht weken, vaak gevolgd door dagbehandeling. Klinieken in het buitenland werken vaak met zes weken of langer.
Mag ik bellen tijdens een opname?
Dat verschilt per kliniek. Bij veel klinieken is het contact met de buitenwereld in de eerste periode beperkt, zodat je kunt landen in het programma. Vraag vooraf naar de regels, dan weet je waar je aan toe bent.
Mag mijn familie op bezoek komen?
Meestal wel, maar vaak op vaste momenten en soms pas na de eerste weken. Veel klinieken hebben ook familiedagen of een familieprogramma. Vraag ernaar bij de intake.
Wat neem je mee naar een afkickkliniek?
Meestal een identiteitsbewijs, de zorgpas, eigen medicijnen met een medicatieoverzicht, makkelijke kleding en toiletspullen. Alcohol en drugs zijn uiteraard verboden, en soms ook producten met alcohol erin. De kliniek geeft vaak een paklijst.
Kan ik eerder vertrekken uit een afkickkliniek?
Als volwassene kun je in principe altijd vertrekken, tenzij er een zorgmachtiging is. Vraag vooraf wat er gebeurt bij vroegtijdig vertrek, ook financieel, en spreek met jezelf en je naasten af wat je dan doet.
Geert Jan Brugman
Ondernemer en vader. Gebruikte zo'n 25 jaar drank en drugs, tot zijn dochter zijn keerpunt werd. Samen met Ilja richtte hij Verslavingshulp Nederland op, om verslaafden en hun familie de weg naar herstel te laten vinden.
Lees het verhaal van Geert → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken