In Nederland zijn er twee hoofdsoorten afkickklinieken: regionale ggz-instellingen voor verslavingszorg (zoals Jellinek, Brijder, Antes, Tactus, IrisZorg, Novadic-Kentron, Verslavingszorg Noord Nederland en Mondriaan) en particuliere klinieken. Regionale instellingen worden meestal vergoed uit de basisverzekering met een verwijzing van de huisarts, maar hebben vaak wachttijden. Particuliere klinieken zijn vaak sneller, maar niet altijd volledig vergoed.
Als je voor het eerst gaat zoeken naar een afkickkliniek in Nederland, zie je door de bomen het bos niet meer. Grote namen, kleine klinieken, advertenties die alles beloven. En jij wilt alleen weten: waar kan ik terecht, en hoe snel?
Ik heb zelf jarenlang gebruikt en weet hoe het is om hulp te zoeken. Op deze pagina zet ik op een rij hoe het aanbod in Nederland in elkaar zit. Neutraal: we noemen instellingen om je de weg te wijzen, niet om ze te beoordelen.
Welke afkickklinieken zijn er in Nederland?
In Nederland zijn er grofweg twee soorten plekken waar je opgenomen kunt worden voor een verslaving: regionale ggz-instellingen voor verslavingszorg en particuliere klinieken. Daarnaast zijn er algemene ggz-instellingen die ook verslaving behandelen, vaak samen met andere psychische klachten.
Bijna al deze aanbieders bieden meer dan alleen opname. Ze hebben ook ambulante behandeling (thuis wonen, naar gesprekken gaan), dagbehandeling en nazorg. Een opname is dus vaak één onderdeel van een groter traject.
De regionale instellingen voor verslavingszorg
De regionale instellingen zijn de grote, publiek gefinancierde aanbieders. Ze werken meestal per regio en zijn voor de meeste mensen de eerste plek waar de huisarts naar verwijst. Jellinek noemt op de eigen website deze instellingen per regio:
| Instelling | Regio |
|---|---|
| Jellinek | Amsterdam en omgeving, met ook locaties daarbuiten |
| Brijder Verslavingszorg | Noord- en Zuid-Holland |
| Antes | Zuid-Holland |
| Tactus Verslavingszorg | Overijssel, Gelderland en Flevoland |
| IrisZorg | Gelderland, Deventer en Lelystad |
| Novadic-Kentron | Noord-Brabant |
| Verslavingszorg Noord Nederland (VNN) | Friesland, Groningen en Drenthe |
| Mondriaan | Limburg |
Deze instellingen bieden meestal het hele pakket: van een eerste gesprek en detox tot klinische behandeling en nazorg. Sommige hebben aparte programma's voor jongeren of voor mensen met een verslaving én psychische problemen.
Wat moet je weten over de regionale instellingen?
- Vergoeding: voor volwassenen meestal uit de basisverzekering, met een verwijzing van de huisarts. Je betaalt wel het eigen risico (in 2026 €385 per jaar). Voor jongeren onder de 18 regelt de gemeente de vergoeding via de Jeugdwet.
- Aanmelden: meestal via de huisarts. Bij sommige instellingen kun je je ook zelf aanmelden voor een eerste gesprek.
- Opname is niet de standaard. Jellinek schrijft zelf dat de meeste mensen geen opname nodig hebben en dat behandeling niet zwaarder moet zijn dan nodig. Een opname komt pas in beeld als ambulante hulp niet genoeg is.
- Wachttijd: vaak weken tot maanden. Daarover meer verderop.
Hoe lang duurt een opname bij een regionale instelling?
Dat verschilt per programma. Bij Jellinek duurt een korte opname voor detox gemiddeld één tot twee weken. Een klinische behandeling duurt daar zes tot acht weken, vaak gevolgd door dagbehandeling. Het Minnesota-programma van Jellinek, gebaseerd op de twaalf stappen, is een opname van zes weken. Andere instellingen werken met vergelijkbare, maar niet identieke termijnen. Vraag het altijd na.
Particuliere afkickklinieken in Nederland
Naast de regionale instellingen zijn er particuliere klinieken. Die zijn meestal kleiner, hebben vaak een vast programma (bijvoorbeeld het twaalfstappenmodel) en kunnen vaak sneller iemand opnemen.
Ook particuliere klinieken zijn zorgaanbieders. Ze moeten zich houden aan de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz): een klachtenregeling, een klachtenfunctionaris en aansluiting bij een geschilleninstantie. Of je de opname vergoed krijgt, hangt af van je polis en van de vraag of de kliniek een contract met je verzekeraar heeft. Soms betaal je alles zelf.
Het verschil met de regionale instellingen zit vaak in:
- snelheid: kortere wachttijden;
- kleinschaligheid: kleinere groepen, meer persoonlijke aandacht;
- sfeer en luxe: soms een huiselijke of luxe omgeving;
- kosten: vaak hoger, en vaak niet volledig vergoed.
Meer weten? Lees de pagina over de privé-afkickkliniek.
"Laat
Wat is het verschil tussen reguliere zorg en een particuliere kliniek?
Het belangrijkste verschil zit in de financiering en de wachttijd, niet per se in de kwaliteit. De regionale instellingen hebben contracten met zorgverzekeraars en gemeenten en zijn daardoor meestal volledig vergoed, maar ze hebben ook lange wachtlijsten. Particuliere klinieken zijn vaak sneller, maar je betaalt een deel of alles zelf.
Er is geen goed of fout. Een opname bij een regionale instelling kan voor jou precies goed zijn. Een particuliere kliniek of een kliniek in het buitenland kan beter passen als snelheid belangrijk is, of als je echt even weg moet uit je omgeving. Voor mij was dat laatste het geval. Ik moest weg uit mijn oude leven en koos voor een opname in Zuid-Afrika. Dat is niet voor iedereen de juiste keuze, maar voor mij was het dat wel. Lees meer over een afkickkliniek in het buitenland.
Hoe lang is de wachttijd voor een afkickkliniek in Nederland?
De wachttijden in de ggz, waaronder de verslavingszorg, zijn vaak lang. Volgens de Treeknormen, de afspraken in de zorg, hoor je binnen 4 weken een intake te hebben en daarna binnen 10 weken met de behandeling te beginnen. Volgens de Nederlandse Zorgautoriteit wordt die norm in de ggz vaak overschreden.
Er zijn wel dingen die je kunt doen:
- vraag je zorgverzekeraar om wachttijdbemiddeling;
- vraag of een andere instelling in de buurt korter wacht;
- vraag de huisarts om begeleiding in de tussentijd;
- kijk naar particuliere klinieken of het buitenland, als dat financieel kan.
Alles over wachttijden lees je op wachttijden in de verslavingszorg en op afkickkliniek zonder wachttijd.
Wil je stoppen met alcohol, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen? Abrupt stoppen met deze middelen kan gevaarlijk zijn. Laat het afbouwen altijd begeleiden door een arts. Bij acuut gevaar bel je 112.
Hoe meld je je aan bij een afkickkliniek in Nederland?
De gewone route loopt via de huisarts:
- Afspraak bij de huisarts. Je vertelt over je gebruik. Je mag iemand meenemen die je vertrouwt.
- Verwijzing. De huisarts schrijft een verwijsbrief naar verslavingszorg. Voor jongeren onder de 18 kan ook de jeugdarts of de gemeente verwijzen.
- Aanmelding en intake. De instelling plant een intakegesprek en kijkt welke behandeling past. Een opname is daar één van de mogelijkheden.
- Wachttijd en start. Daarna volgt, eventueel na een wachttijd, de start van de behandeling.
Vind je de stap naar de huisarts lastig? Lees dan over verslavingszorg zonder verwijzing.
Hoe kunnen wij helpen?
Wij zijn geen kliniek en we verwijzen niet zelf zoals een huisarts. Wel helpen we je om het overzicht te krijgen: welke route past, wat de opties zijn in Nederland én daarbuiten, en hoe je de eerste stap zet. En na de opname zorgen we voor minimaal zes maanden nazorg.
Zoek je een kliniek voor je kind of partner? Ook dan denken we mee. Lees wat je als ouder kunt doen; als iemand geen hulp wil, kan Ilja een interventie aan huis doen.
Het eerste gesprek is gratis. Neem direct contact op.
Veelgestelde vragen
Welke afkickkliniek in Nederland is de beste?
Er is geen kliniek die voor iedereen de beste is. Een goede kliniek past bij jouw middel, de ernst en je leeftijd, werkt met erkende behandelaars en regelt de nazorg goed. Gebruik onze checklist om klinieken te vergelijken.
Welke verslavingszorginstelling hoort bij mijn regio?
Volgens Jellinek zijn dat onder meer Brijder (Noord- en Zuid-Holland), Antes (Zuid-Holland), Tactus (Overijssel, Gelderland en Flevoland), IrisZorg (Gelderland, Deventer en Lelystad), Mondriaan (Limburg), Verslavingszorg Noord Nederland (Friesland, Groningen en Drenthe) en Novadic-Kentron (Noord-Brabant). Jellinek zelf werkt vanuit Amsterdam. Je huisarts weet welke instelling het dichtst bij is.
Zijn er afkickklinieken in Nederland met het twaalfstappenmodel?
Ja. Zowel particuliere klinieken als reguliere instellingen werken ermee. Jellinek heeft bijvoorbeeld een Minnesota-programma, een behandeling die op de twaalf stappen is gebaseerd, met een opname van zes weken.
Kan ik naar een kliniek buiten mijn eigen regio?
In principe wel: je hebt keuzevrijheid. Of het volledig vergoed wordt, hangt af van je polis en de contracten van je verzekeraar. Vraag dat vooraf na.
Geert Jan Brugman
Ondernemer en vader. Gebruikte zo'n 25 jaar drank en drugs, tot zijn dochter zijn keerpunt werd. Samen met Ilja richtte hij Verslavingshulp Nederland op, om verslaafden en hun familie de weg naar herstel te laten vinden.
Lees het verhaal van Geert → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken