De wachttijden in de Nederlandse verslavingszorg zijn vaak langer dan de afgesproken Treeknorm van 4 weken tot de intake en 10 weken tot de start van de behandeling. Begin oktober 2026 meldde bijvoorbeeld Jellinek gemiddeld 8 weken tot de intake en 15 weken tot de behandeling. Duurt het te lang, dan kun je je zorgverzekeraar vragen om gratis wachtlijstbemiddeling. Tijdens het wachten kun je terecht bij de huisarts, advieslijnen, online hulp en zelfhulpgroepen.
Hoe lang zijn de wachttijden in de verslavingszorg?
Eerlijk antwoord: vaak lang. Bij de grote instellingen wacht je regelmatig enkele weken tot een paar maanden op een intakegesprek, en daarna nog eens weken tot maanden tot de behandeling echt begint. Het verschilt sterk per instelling, per regio en per soort behandeling. Online behandeling heeft meestal de kortste wachttijd.
Ter illustratie, zoals de instellingen het zelf op hun website zetten:
- Jellinek (bijgewerkt 25 september 2026): landelijk gemiddeld zo'n 8 weken tot het intakegesprek en 15 weken van intake tot behandeling. Per locatie varieert dat van 1 tot 13 weken voor de intake en van 10 tot 21 weken voor de behandeling. Jellinek Digitaal zat op 1 tot 3 weken voor de intake en 2 tot 4 weken voor de behandeling.
- Tactus (bijgewerkt 1 oktober 2026): per locatie 5 tot 21 weken tot de intake en 7 tot 13 weken tot de behandeling. Voor online behandeling noemt Tactus 6 weken.
Deze cijfers veranderen voortdurend. Kijk dus altijd op de actuele wachttijdenpagina van de instelling, of bel ze.
Weet dat je niet de enige bent die dit frustrerend vindt. Misschien heeft het je maanden of jaren gekost om eindelijk "ja" te zeggen tegen hulp. En dan moet je opnieuw wachten. Die boosheid is terecht. Maar het wachten hoeft geen stilstand te zijn.
Wat is de Treeknorm?
De Treeknormen zijn afspraken tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders over hoe lang je maximaal mag wachten. Voor de ggz, waar de verslavingszorg onder valt, zijn dat volgens de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa):
| Fase | Maximale wachttijd (Treeknorm) |
|---|---|
| Van aanmelding tot intake (aanmeldwachttijd) | 4 weken |
| Van intake tot start behandeling (behandelwachttijd) | 10 weken |
| Totaal | 14 weken |
In de praktijk wordt de Treeknorm vaak overschreden. De NZa meldde in juli 2025 dat de maximaal aanvaardbare wachttijd in de ggz voor alle diagnosegroepen werd overschreden.
Wachtlijstbemiddeling: laat je zorgverzekeraar zoeken
Zorgverzekeraars hebben een zorgplicht. Ze moeten ervoor zorgen dat je de zorg uit je basisverzekering op tijd krijgt. Duurt het langer dan de Treeknorm, of verwacht je dat het te lang gaat duren, dan kun je wachtlijstbemiddeling (ook wel zorgbemiddeling genoemd) aanvragen. Dat is gratis.
Zo werkt het:
- Bel of mail je zorgverzekeraar en vraag naar zorgbemiddeling of wachtlijstbemiddeling voor de ggz of verslavingszorg.
- Houd je verwijsbrief bij de hand, en de naam van de instelling waar je bent aangemeld.
- De zorgverzekeraar zoekt een gecontracteerde aanbieder met een kortere wachttijd. Dat kan ook buiten je eigen regio zijn.
- Bespreek het met je huisarts als je overstapt naar een andere aanbieder.
Ook Tactus raadt dit zelf aan: vind je de wachttijd te lang, neem dan contact op met de instelling of vraag je zorgverzekeraar om wachtlijstbemiddeling. Het kan geen kwaad om het te proberen.
Tip: vraag bij de aanmelding of je op een lijst kunt komen voor plekken die vrijkomen door afzeggingen, en of de instelling iets aanbiedt om de wachttijd te overbruggen, zoals een online programma of een groep.
"Laat
Wat kun je doen tijdens het wachten?
Het wachten is een kwetsbare periode. De motivatie die er nu is, kan wegebben. Daarom is het belangrijk om de tijd te gebruiken. Dit kan allemaal al, zonder te wachten:
Wat je zelf kunt doen
- Blijf in contact met de huisarts. Vraag om een vervolgafspraak, of een gesprek met de praktijkondersteuner ggz (POH-ggz) als die er is.
- Stop niet zomaar abrupt met alcohol, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen. Dat kan gevaarlijk zijn. Laat de huisarts meekijken naar een veilige afbouw.
- Ga naar een zelfhulpgroep zoals AA, NA of CA. Daarvoor hoef je je niet aan te melden en er is geen wachtlijst bij.
- Gebruik online zelfhulp of een anonieme chat van een verslavingszorginstelling.
- Bel een advieslijn, zoals de Jellinek Advieslijn (088-505 1220, werkdagen 13:00-17:00) of de Alcohol en Drugs Infolijn van het Trimbos-instituut (0900-1995).
- Breng structuur aan: vaste tijden voor opstaan, eten, bewegen en slapen. Het klinkt simpel, maar het helpt.
Wat je partner of familie kan doen
- Aanwezig blijven. Juist in deze fase heb je steun nodig. Vraag er ook om. Geert zegt daarover:
"Geloof me, als iemand echt wil stoppen, dan moet je er zijn." Geert Jan Brugman op verslavingshulpnederland.nl
- Samen afspraken maken over wat er gebeurt als het misgaat, bijvoorbeeld bij een terugval of als er geld verdwijnt.
- Steun zoeken voor zichzelf bij een groep voor naasten, zoals Al-Anon, of bij de eigen huisarts.
- Zich inlezen, bijvoorbeeld op onze pagina's voor ouders en naasten.
Wanneer kun je niet wachten?
Soms is wachten geen optie. Neem dan direct contact op met de huisarts, de huisartsenpost of de instelling waar je bent aangemeld, en meld dat de situatie veranderd is:
- bij lichamelijke ontwenningsverschijnselen zoals hevig trillen, verwardheid of hallucinaties;
- als iemand dreigt zichzelf of een ander iets aan te doen;
- als er sprake is van een psychose, zoals achtervolgingswaan;
- als het gebruik in korte tijd sterk toeneemt of als er een overdosis dreigt.
Bij acuut gevaar bel je 112. Bij gedachten aan zelfdoding bel je 113 via 0800-0113. Bij een crisis kan zorg ook zonder vooraf geregelde verwijzing starten.
Welke alternatieven zijn er als het te lang duurt?
Als wachten echt niet gaat, zijn er andere wegen. Allemaal met voor- en nadelen:
| Alternatief | Voordeel | Nadeel |
|---|---|---|
| Online behandeling bij een verslavingszorginstelling | Vaak kortere wachttijd, vergoed met verwijzing | Minder geschikt bij zware verslaving of lichamelijke afhankelijkheid |
| Andere gecontracteerde instelling (via wachtlijstbemiddeling) | Vergoed, soms veel sneller | Mogelijk verder reizen |
| Privékliniek in Nederland | Vaak sneller | Niet altijd (volledig) vergoed, check je polis |
| Kliniek in het buitenland (bijv. Zuid-Afrika of Portugal) | Vaak snel te regelen, afstand van de oude omgeving | Meestal niet vergoed, vaak 10.000 tot 20.000 euro |
Kies je voor een kliniek buiten de reguliere zorg, let dan vooral op de nazorg in Nederland. Herstel begint pas echt na de opname. Lees meer over afkickklinieken en over de kosten. Welke hulp je zonder verwijsbrief kunt krijgen, lees je bij verslavingszorg zonder verwijzing.
Hoe wij kunnen helpen tijdens de wachttijd
Wij zijn geen kliniek en behandelen zelf niet. Wat we wel doen: met je meedenken over de snelste passende route en je steunen in deze lastige periode. Na de behandeling blijven we minimaal zes maanden betrokken. Voor familie van iemand die helemaal geen hulp wil, doen we een interventie aan huis.
Neem direct contact op. Het eerste gesprek is gratis. Ben je zelf een ouder of naaste en twijfel je hoe ernstig het is? Doe dan de test voor ouders en naasten.
Veelgestelde vragen
Waarom zijn er zulke lange wachttijden in de verslavingszorg?
De vraag naar ggz en verslavingszorg is groter dan het aantal behandelaars dat beschikbaar is. De Nederlandse Zorgautoriteit meldde in juli 2025 dat de maximaal aanvaardbare wachttijd in de ggz voor alle diagnosegroepen werd overschreden. Per instelling, regio en type behandeling verschilt het sterk.
Kan ik me bij meerdere instellingen tegelijk aanmelden?
Dat is meestal niet de bedoeling, omdat je met één verwijzing bij één aanbieder begint. Wel kun je wachttijden vergelijken voordat je kiest, en je huisarts vragen de verwijzing te richten aan een instelling met een kortere wachttijd. Je zorgverzekeraar kan je daarbij helpen.
Wat als het tijdens de wachttijd erger wordt?
Neem dan opnieuw contact op met de huisarts en met de instelling waar je bent aangemeld. Meld duidelijk wat er veranderd is. Bij acuut gevaar bel je 112, bij gedachten aan zelfdoding 113 via 0800-0113.
Is een privékliniek of kliniek in het buitenland sneller?
Vaak kun je daar sneller terecht, omdat je zelf betaalt en er geen verwijzing nodig is. Het nadeel is dat het meestal niet of maar deels wordt vergoed. Bekijk daarom vooraf goed de kosten en hoe de nazorg in Nederland geregeld is.
Geert Jan Brugman
Ondernemer en vader. Gebruikte zo'n 25 jaar drank en drugs, tot zijn dochter zijn keerpunt werd. Samen met Ilja richtte hij Verslavingshulp Nederland op, om verslaafden en hun familie de weg naar herstel te laten vinden.
Lees het verhaal van Geert → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken