Van een gokverslaving (gokstoornis) is sprake als je de controle over het gokken kwijt bent: je speelt vaker of voor meer geld dan je wilt, probeert verlies terug te winnen, liegt erover en gaat door terwijl het je geld, werk of relatie kost. Jellinek gebruikt hiervoor negen criteria; bij vier of meer in een jaar spreek je van een gokstoornis. Stoppen begint met jezelf blokkeren via Cruks, je geld laten beschermen en hulp zoeken. Gratis en anoniem advies krijg je bij OpenOverGokken (0800-2400022); behandeling via de huisarts wordt meestal vergoed.
Wat is een gokverslaving?
Een gokverslaving, ook wel gok verslaving of gokstoornis genoemd, betekent dat gokken de baas over jou is geworden, in plaats van andersom. Je speelt vaker, langer of voor meer geld dan je wilt. Je probeert verlies terug te winnen. Je verzwijgt hoeveel je kwijt bent. En je gaat door, terwijl het je geld, je slaap, je werk of je relatie kost.
Misschien lees je dit 's nachts, na een avond waarin het weer misging. Misschien heb je net je saldo bekeken en voel je die knoop in je maag. Schaamte, paniek, boosheid op jezelf: dat hoort er vaak bij. Verslaafd aan gokken zijn is geen karakterfout en geen gebrek aan verstand. Het is een verslaving, en die is te behandelen.
Ilja Reiman en Geert Jan Brugman waren zelf niet verslaafd aan gokken, maar aan drugs en drank. Het mechanisme kennen ze van binnenuit: jezelf beloven dat het de laatste keer was, en het toch weer doen. Het verschil met drugs is vooral dat je een gokker niets aanziet. Daardoor kan een gokverslaving lang verborgen blijven, ook voor de mensen die het dichtst bij je staan.
Wanneer ben je verslaafd aan gokken?
Je bent verslaafd aan gokken als je de controle kwijt bent en ermee doorgaat ondanks de schade. Niet het bedrag of het aantal uren is beslissend, maar wat het gokken met je doet. Jellinek gebruikt de negen criteria uit het DSM-5, het handboek van psychiaters. Als je er in de afgelopen twaalf maanden vier of meer herkent, spreek je van een gokstoornis.
| # | Criterium (volgens Jellinek) |
|---|---|
| 1 | Je moet om steeds grotere bedragen spelen om dezelfde spanning te voelen |
| 2 | Je bent prikkelbaar of onrustig als je probeert te minderen of te stoppen |
| 3 | Pogingen om te minderen of te stoppen zijn mislukt |
| 4 | Je denkt heel veel aan gokken, of aan manieren om aan geld te komen |
| 5 | Je gokt vaak als je je angstig, somber of rot voelt |
| 6 | Je gaat opnieuw spelen om verloren geld terug te winnen |
| 7 | Je liegt over hoe vaak je speelt of hoeveel je hebt verloren |
| 8 | Je zet je relatie, werk of opleiding op het spel door het gokken |
| 9 | Je bent afhankelijk van anderen om schulden door gokken op te lossen |
Herken je jezelf in een paar van deze punten? Neem dat serieus, ook als je er nog geen vier telt. Hoe eerder je ingrijpt, hoe kleiner de schade. Lees ook wat verslaving in het algemeen is.
Waarom is online gokken zo verslavend?
Online gokken is extra riskant omdat het altijd en overal kan. Volgens OpenOverGokken, de voorlichtingssite van de Kansspelautoriteit, zijn er daardoor minder natuurlijke pauzes en grenzen. Een casino gaat ooit dicht; je telefoon niet. Je kunt op de bank, op het werk of om drie uur 's nachts nog een inzet doen, zonder dat iemand het ziet.
Daar komt de denkfout bij die bijna elke gokker kent: het verlies terugwinnen. Het Trimbos-instituut legt uit dat gokbedrijven altijd een rekenkundig voordeel hebben. Wie regelmatig speelt, verliest op de lange duur dus altijd. Toch voelt het alsof de volgende ronde het kan rechtzetten. Dat gevoel is precies wat de verslaving in stand houdt.
Ook kleine bedragen kunnen snel oplopen. OpenOverGokken waarschuwt bijvoorbeeld dat online bingo onschuldig lijkt door de lage inzet, maar dat je snel opnieuw kunt spelen en de bedragen bij elkaar optellen.
Gokverslaving en schulden: wat doe je nu?
Schulden zijn vaak het moment waarop een gokverslaving niet meer te verbergen is. Volgens het Trimbos-instituut had van de mensen met problematisch gokgedrag ongeveer twee op de drie weleens of vaker geldproblemen. Je bent dus niet de enige, en er is een uitweg. Begin niet met terugwinnen, begin met stoppen met de bloeding.
Wat je vandaag kunt doen:
- Stop met inzetten, ook niet "nog één keer om het goed te maken". Elke nieuwe inzet maakt het gat gemiddeld groter.
- Maak een eerlijk overzicht van al je schulden, leningen, creditcards en betalingsachterstanden. Hoe pijnlijk ook: zwart op wit is het minder groot dan in je hoofd.
- Sluit geen nieuwe leningen af en leen geen geld bij familie of vrienden om gaten te dichten.
- Laat iemand meekijken met je geld. Een partner, ouder of goede vriend die tijdelijk je pinpas of bankapp beheert, haalt de verleiding weg op de slechtste momenten.
- Vraag schuldhulp bij je gemeente. Gemeenten bieden gratis schuldhulpverlening. OpenOverGokken heeft ook een stappenplan voor schulden.
Bij legale online goksites gelden sinds 1 oktober 2024 strengere regels. Volgens de Rijksoverheid ligt de maximale stortingslimiet voor nieuwe spelers op 350 euro per maand, en voor jongeren onder de 24 op 150 euro. Wil je hoger, dan moet de aanbieder eerst een gesprek met je voeren. Het Trimbos-instituut wijst er wel op dat die limieten per aanbieder gelden. Wie bij meerdere sites speelt, kan ze dus omzeilen.
Cruks: zet jezelf op slot
Cruks is het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen van de Kansspelautoriteit. Als je jezelf inschrijft, kun je minimaal zes maanden niet meer spelen bij legale Nederlandse aanbieders: online casino's met een vergunning, speelhallen en Holland Casino. Inschrijven doe je zelf met DigiD op cruksregister.nl. Je kiest zelf hoe lang de gokstop duurt, maar nooit korter dan zes maanden.
Belangrijk om te weten:
- Je kunt de inschrijving in principe niet eerder stoppen. Dat voelt misschien eng, maar het is je beste bescherming. Op een avond dat de drang groot is, kun je de deur niet zelf weer openzetten.
- Illegale sites controleren Cruks niet. Daar is ook geen enkele bescherming: geen limieten, geen pauzes, en volgens OpenOverGokken soms zelfs gemanipuleerde spellen. Legale aanbieders herken je aan een vergunning van de Kansspelautoriteit.
- Een naaste kan een inschrijving aanvragen als jij dat zelf niet doet. De Kansspelautoriteit onderzoekt zo'n verzoek eerst. Beter is het als je zelf de stap zet, eventueel samen met iemand die je vertrouwt.
Cruks is een stap, geen oplossing. Een blokkade haalt de drang niet weg. Combineer Cruks altijd met hulp en met bescherming van je geld. Gratis en anoniem advies krijg je bij OpenOverGokken van de Kansspelautoriteit: 0800-2400022. Loopt het je boven het hoofd en denk je aan zelfdoding? Bel dan 113 via 0800-0113, of 112 bij acuut gevaar.
"Praat
Welke hulp is er bij een gokverslaving?
Hulp bij een gokverslaving bestaat vooral uit gesprekken, structuur en bescherming van je geld. Er is geen pil tegen gokken. Wel zijn er behandelingen die bewezen werken, en je hoeft het niet alleen te doen.
OpenOverGokken
Bij OpenOverGokken (0800-2400022) krijg je gratis en anoniem informatie en advies. Je vindt er een zelftest, een zelfhulpmodule, het stappenplan voor schulden en een hulpzoeker die je de weg wijst naar behandeling bij jou in de buurt.
Huisarts en verslavingszorg
De huisarts kan je doorverwijzen naar de verslavingszorg. Volgens Jellinek zijn de meeste behandelingen voor gokken gebaseerd op motiverende gespreksvoering en cognitieve gedragstherapie. Je leert wat je triggers zijn, hoe je de denkfouten rond winnen en verliezen doorziet en wat je doet als de drang opkomt. Er zijn ook online behandelingen. Met een verwijsbrief wordt dit meestal vergoed uit de basisverzekering; je betaalt wel je eigen risico. Lees meer over behandeling van verslaving.
Lotgenoten
AGOG (Anonieme Gokkers en Omgeving Gokkers) heeft zelfhulpgroepen in Nederland, ook online. De bijeenkomsten worden geleid door ervaringsdeskundigen en werken met een twaalfstappenprogramma. Je bent er anoniem en kent elkaar alleen bij de voornaam.
Een opname
Soms is thuis blijven te moeilijk. Bijvoorbeeld omdat de telefoon altijd binnen handbereik is, omdat er ook drank of drugs meespelen, of omdat eerdere behandelingen niet genoeg waren. Dan kan een opname helpen: even helemaal uit je omgeving, met dagelijkse begeleiding. Lees meer over een afkickkliniek en over de kosten.
Nazorg
De maanden na een behandeling zijn het kwetsbaarst. Geld, werk en vrije tijd moeten opnieuw worden ingericht. Daarom blijven wij bij elk traject minimaal zes maanden betrokken.
Zoek je dit voor je kind of partner?
Ontdekken dat iemand van wie je houdt gokt, is vaak een schok, zeker als er geld is verdwenen. Bescherm eerst je eigen geld, ga het gesprek aan op een rustig moment en los geen schulden af zonder plan. Lees verder op mijn kind gokt of mijn partner gokt, of doe de test voor ouders en naasten.
De eerste stap zetten
Een gokverslaving gedijt in het geheim. Zodra iemand anders het weet, verliest het een deel van zijn macht. Ilja Reiman zegt het zo:
"We moeten het uit de taboesfeer halen en beter voor elkaar gaan zorgen." Ilja Reiman op NPO Radio 1, De Nacht van BNNVARA
Dat kan vandaag al: schrijf jezelf in bij Cruks, vertel het aan één persoon die je vertrouwt, en zoek hulp. Wil je eerst rustig praten met iemand die weet wat controleverlies is? Neem contact met ons op. Wij zijn geen artsen en geen kliniek, maar ervaringsdeskundigen. We luisteren, denken mee over de hulp die bij je past en blijven daarna betrokken. Het eerste gesprek is gratis en vertrouwelijk.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of ik verslaafd ben aan gokken?
Stel jezelf een paar eerlijke vragen. Probeer je verlies terug te winnen? Lieg je over hoeveel je speelt of verliest? Is het je al eens niet gelukt om te stoppen? Leen je geld om te spelen of om gaten te dichten? Herken je meerdere van deze dingen, dan is de kans groot dat gokken de baas is geworden. Op OpenOverGokken kun je anoniem een zelftest doen.
Kan ik mijn Cruks-inschrijving eerder stoppen?
In principe niet. Een inschrijving in Cruks duurt altijd minimaal zes maanden en jij kunt hem in die periode niet zelf intrekken. Dat is juist de bedoeling: op een moment van zwakte kun je de blokkade niet zelf opheffen. Na zes maanden kun je kiezen of je de gokstop verlengt.
Wordt behandeling voor een gokverslaving vergoed?
Behandeling in de Nederlandse verslavingszorg valt meestal onder de basisverzekering. Je hebt een verwijsbrief van de huisarts nodig en betaalt je eigen risico. Een opname in een kliniek in het buitenland wordt meestal niet vergoed.
Werkt Cruks ook bij illegale goksites?
Nee. Alleen legale Nederlandse aanbieders met een vergunning van de Kansspelautoriteit controleren Cruks. Illegale sites doen dat niet, en daar gelden ook geen stortingslimieten of andere bescherming. Cruks is daarom een belangrijke stap, maar geen complete oplossing.
Kun je van een gokverslaving afkomen?
Ja. Behandeling met gesprekken, zoals cognitieve gedragstherapie, helpt veel mensen om weer controle te krijgen. Het werkt het best als je tegelijk je geld laat beschermen, je blokkeert voor goksites en steun hebt van mensen om je heen of van lotgenoten.
Geert Jan Brugman
Ondernemer en vader. Gebruikte zo'n 25 jaar drank en drugs, tot zijn dochter zijn keerpunt werd. Samen met Ilja richtte hij Verslavingshulp Nederland op, om verslaafden en hun familie de weg naar herstel te laten vinden.
Lees het verhaal van Geert → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken