Zonder verwijzing kun je terecht bij anonieme advieslijnen en chats (zoals de Jellinek Advieslijn en de Alcohol en Drugs Infolijn), online zelfhulp, zelfhulpgroepen als AA, NA en Al-Anon, en privéklinieken die je zelf betaalt. Voor een vergoede behandeling in de specialistische verslavingszorg heb je wel een verwijsbrief nodig, meestal van de huisarts. Voor jongeren onder de 18 kan ook het wijkteam of de jeugdarts verwijzen. Bij acuut gevaar is er altijd hulp via 112 of de huisartsenpost.
Heb je een verwijzing nodig voor verslavingszorg?
Voor een vergoede behandeling in de specialistische verslavingszorg heb je bijna altijd een verwijsbrief nodig, meestal van de huisarts. Voor advies, informatie, online zelfhulp, zelfhulpgroepen en privéklinieken die je zelf betaalt heb je geen verwijzing nodig. Je kunt dus vandaag al ergens terecht, ook als je nog niet naar de huisarts wilt.
Misschien schaam je je. Of je bent bang dat het "officieel" wordt zodra je bij de dokter zit. Dat snappen we. Ilja probeerde het zelf ook jarenlang alleen, en dat mislukte steeds weer. Het belangrijkste is dat je een eerste stap zet, hoe klein ook.
Wat kan zonder verwijsbrief?
Er is meer laagdrempelige hulp dan veel mensen weten. Dit kun je allemaal regelen zonder huisarts.
Anoniem advies per telefoon of chat
- Jellinek Advieslijn: gratis te bellen op werkdagen tussen 13:00 en 17:00 via 088-505 1220. Jellinek geeft ook advies per mail en chat, en je kunt een persoonlijk adviesgesprek aanvragen. Volgens Jellinek is dit preventieve aanbod bedoeld voor mensen die (nog) niet toe zijn aan een behandeling en meestal kosteloos.
- Alcohol Infolijn en Drugs Infolijn van het Trimbos-instituut: 0900-1995, op werkdagen van 9:00 tot 17:00 (10 cent per minuut). Ook via alcoholinfo.nl en drugsinfo.nl.
- Chatdiensten: verschillende instellingen hebben een anonieme chat met een deskundige. Je hoeft geen naam te geven.
Deze lijnen zijn er ook voor ouders, partners en andere naasten. Je hoeft dus niet zelf verslaafd te zijn om te bellen.
Online zelfhulp
Verschillende instellingen bieden gratis online zelfhulpprogramma's, waarmee je je gebruik bijhoudt en oefeningen doet om te minderen of te stoppen. Voor wie een lichte tot matige verslaving heeft, kan dit een goed begin zijn. Voor wie lichamelijk afhankelijk is, zoals bij veel alcohol of GHB, is het niet genoeg: dan is een arts nodig.
Zelfhulpgroepen: AA, NA, CA en Al-Anon
Zelfhulpgroepen werken met het 12-stappenprogramma, zijn gratis en volledig anoniem. Je hoeft je nergens aan te melden:
- AA (Anonieme Alcoholisten) voor mensen met een drankprobleem;
- NA (Narcotics Anonymous) voor drugs in het algemeen;
- CA (Cocaine Anonymous) voor cocaïne;
- Al-Anon voor familie en vrienden van iemand met een drankprobleem, met groepen door heel Nederland.
Ilja vond houvast in de 12 stappen na zijn opname. Niet iedereen voelt zich thuis in een groep, maar het is het proberen waard. Je kunt meestal gewoon binnenlopen en eerst alleen luisteren.
Privéklinieken en klinieken in het buitenland
Een privékliniek die je zelf betaalt, vraagt meestal geen verwijsbrief. Dat geldt ook voor klinieken in het buitenland, zoals in Zuid-Afrika of Portugal. Het voordeel is snelheid en vaak een andere omgeving. Het nadeel is de prijs: dit wordt meestal niet of maar deels vergoed. Lees meer over afkickklinieken en de kosten.
Een gesprek met ervaringsdeskundigen
Ook bij ons heb je geen verwijzing nodig. Wij zijn geen behandelaars en geen kliniek, maar ervaringsdeskundigen. We denken met je mee, helpen je de juiste hulp te vinden en blijven na je behandeling betrokken. Het eerste gesprek is gratis.
Wanneer heb je wél een verwijzing nodig?
Een verwijzing is nodig als je een behandeling wilt die wordt vergoed uit de basisverzekering. Dat geldt voor de specialistische verslavingszorg, zowel ambulant als klinisch, bij instellingen zoals Jellinek, Tactus, Brijder of Novadic-Kentron. Jellinek zegt het zelf duidelijk: voor een volledig behandeltraject met intakegesprek heb je een verwijsbrief nodig.
De verwijzing komt meestal van:
- de huisarts (de gewone route voor volwassenen);
- een medisch specialist, bijvoorbeeld als je in het ziekenhuis belandt;
- voor jongeren onder de 18: ook de jeugdarts of het wijkteam van de gemeente.
Vergoede verslavingszorg voor volwassenen valt onder de basisverzekering. Je betaalt dan wel je eigen risico. Voor jongeren onder de 18 regelt de gemeente de zorg via de Jeugdwet, en dan is er geen eigen risico.
Gaat iemand veel drinken, GHB of slaap- en kalmeringsmiddelen gebruiken en wil hij stoppen? Ga dan wél eerst naar de huisarts. Abrupt stoppen kan gevaarlijk zijn, bijvoorbeeld door epileptische aanvallen of een delier. Een arts kan de ontwenning veilig begeleiden.
"Laat
Hoe maak je de stap naar de huisarts kleiner?
De huisarts is voor veel mensen de grootste drempel, terwijl het vaak meevalt. Huisartsen zien dit vaker dan je denkt en hebben een beroepsgeheim. Een paar tips om het makkelijker te maken:
- Zeg bij het maken van de afspraak dat je over alcohol- of drugsgebruik wilt praten. Dan kan de assistente een langere afspraak inplannen.
- Schrijf vooraf op wat je gebruikt, hoeveel, hoe lang, en wat je al hebt geprobeerd. Neem het briefje gewoon mee.
- Neem iemand mee als dat helpt: een ouder, partner of vriend.
- Vraag concreet om een verwijzing naar de verslavingszorg, en vraag ook wat je kunt doen tijdens de wachttijd.
- Ben je bang voor ontwenning? Zeg dat. De huisarts kan je helpen veilig af te bouwen.
Over de wachttijden die daarna kunnen volgen, lees je meer bij wachttijden in de verslavingszorg.
Zoek je dit uit voor iemand anders?
Zoek je hulp voor je kind of partner, die zelf nog nergens heen wil? Dan kun je zelf wél al hulp zoeken. Ouders en partners kunnen bellen met een advieslijn, naar een groep voor naasten zoals Al-Anon, met hun eigen huisarts praten, of contact met ons opnemen. Dat is geen verraad. Het is zorgen dat jij overeind blijft.
Ilja zei het zo over drugsgebruik in de dancescene:
"Maar als het onhanteerbaar wordt, moet het bespreekbaar zijn en moet er hulp zijn." Ilja Reiman op NPO Radio 1, De Nacht van BNNVARA
Een volwassene kun je niet dwingen om naar de huisarts te gaan. Wel kun je het gesprek zo voeren dat de kans groter wordt dat hij of zij ja zegt. Soms is een interventie de manier om iemand die weigert toch in beweging te krijgen. Op de pagina voor ouders en voor naasten vind je meer tips. Twijfel je hoe ernstig het is? Doe dan de test voor ouders en naasten.
Hulp bij spoed: altijd zonder verwijzing
Bij acuut gevaar heb je nooit een verwijzing nodig:
- Bewusteloos, een aanval, ernstige verwardheid, pijn op de borst of overdosis: bel 112.
- Buiten kantoortijd en het is niet levensbedreigend: bel de huisartsenpost.
- Gedachten aan zelfdoding, bij jezelf of een ander: bel 113 via 0800-0113 (gratis, dag en nacht) of chat via 113.nl.
Samengevat: waar begin je?
| Wat zoek je? | Verwijzing nodig? | Waar? |
|---|---|---|
| Anoniem advies of informatie | Nee | Jellinek Advieslijn, Alcohol/Drugs Infolijn, chat |
| Online zelfhulp | Nee | Programma's van verslavingszorginstellingen |
| Lotgenoten en steun | Nee | AA, NA, CA, Al-Anon |
| Vergoede behandeling (ambulant of klinisch) | Ja | Via huisarts, specialist of (onder 18) wijkteam |
| Begeleide ontwenning van alcohol, GHB of benzo's | Huisarts eerst | Huisarts of verslavingsarts |
| Privékliniek of kliniek in het buitenland | Meestal niet | Zelf betalen, meestal niet vergoed |
| Meedenken over passende hulp en begeleiding | Nee | Bij ons, gratis eerste gesprek via contact |
Veelgestelde vragen
Wat zeg ik tegen de huisarts als ik hulp wil voor mijn verslaving?
Wees zo eerlijk mogelijk: wat gebruik je, hoeveel, hoe lang, en wat heb je al geprobeerd. Zeg erbij dat je een verwijzing naar de verslavingszorg wilt. Je mag een briefje meenemen of iemand vragen om mee te gaan. De huisarts heeft een beroepsgeheim.
Kan een ouder of partner iemand aanmelden bij de verslavingszorg?
Voor een behandeling moet een volwassene zich in principe zelf aanmelden en zelf toestemming geven. Als ouder of partner kun je wel zelf advies vragen, bijvoorbeeld bij een advieslijn, een huisarts of bij ons. Bij kinderen onder de 16 beslissen ouders mee over de zorg.
Komt mijn verslaving in mijn medisch dossier als ik naar de huisarts ga?
De huisarts noteert wat besproken wordt in je dossier. Dat valt onder het medisch beroepsgeheim en wordt niet zomaar gedeeld met bijvoorbeeld je werkgever. Wil je eerst helemaal anoniem advies? Begin dan bij een anonieme advieslijn of chat.
Kan ik zonder verwijzing naar een afkickkliniek in het buitenland?
Ja, privéklinieken in het buitenland vragen meestal geen verwijsbrief. Je betaalt de behandeling dan wel meestal zelf. Bij klinieken die wij kennen gaat het vaak om 10.000 tot 20.000 euro, afhankelijk van de duur.
Ilja Reiman
Mede-oprichter van Multigroove, jarenlang verslaafd aan cocaïne en inmiddels al jaren clean. Als interventiespecialist helpt Ilja verslaafden en hun families de stap naar herstel te zetten.
Lees het verhaal van Ilja → · Hoe wij werken en welke bronnen we gebruiken